Interpelacja w sprawie zmiany art. 13d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wprowadzenia bardziej elastycznego bilansowania chłonności gminnej

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie pilnej potrzeby nowelizacji art. 13d ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130).

Do mojego biura poselskiego wpłynęło pismo od władz gminy Laskowa, które wskazuje poważne konsekwencje stosowania stałego limitu chłonności na poziomie 130% wartości zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową, ustanowionego w art. 13d ust. 2. W świetle lokalnych realiów gmin wiejskich i turystycznych regulacja ta istotnie ogranicza możliwość rozwoju mieszkaniowego, planowania lokalnego oraz odpowiedniego zbilansowania terenów pod zabudowę.

Poniżej przytaczam argumentację gminy Laskowa oraz pytania, jakie w związku z tym kieruję do ministerstwa.

Podstawy prawne i argumenty gminy

1. Przepisy ustawy
   • art. 13d ust. 2 określa, że: „w strefach planistycznych (…) suma chłonności terenów niezabudowanych (…) nie może być (…) większa niż 130% wartości zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową w gminie” (Inforlex+2Inforlex+2),
   • art. 13d ust. 3 przewiduje wyjątkową sytuację: jeśli suma chłonności terenów niezabudowanych przekracza 130%, dopuszcza się wyznaczenie stref planistycznych (pkt 1–3 art. 13c) tylko na tych obszarach, a nie na pozostałych częściach gminy (LexLege+1),
   • zmiany wprowadzające te normy zostały uchwalone ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688) – Infor.pl,
   • zgodnie z art. 13e ustawy gmina tworzy katalog stref urbanistycznych, w którym ustala m.in. intensywność zabudowy oraz minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej (LexLege).
2. Reforma planistyczna a realia lokalne
   • zgodnie z informacjami przekazywanymi przez poprzednie Ministerstwo Rozwoju i Technologii – w kontekście reformy planowania przestrzennego – przy wyznaczaniu stref planistycznych należy uwzględniać lokalne uwarunkowania (art. 13b UPZP) oraz specyfikę gmin, co nie zawsze da się pogodzić z jednolitym limitem 130% (Gov.pl),
   • w uzasadnieniach planów ogólnych niektórych gmin (np. Oleśnica) wskazuje się, że chłonność terenów niezabudowanych przekracza 130%, co powoduje, że nie można zgodnie z obowiązującym prawem wyznaczać kolejnych stref planistycznych (BIP Gmina Oleśnica),
   • przykład: w gminie Kuślin uzyskano chłonność znacznie powyżej 130%, co powoduje ograniczenia w wyznaczaniu stref planistycznych (BIP v1 Files).
3. Skutki negatywne
   • sztywny limit 130% uniemożliwia elastyczne reagowanie na lokalne potrzeby mieszkaniowe, zwłaszcza w gminach o rosnącym zapotrzebowaniu inwestycyjnym,
   • ogranicza autonomię planistyczną samorządów, przez co organy lokalne nie mogą optymalnie gospodarować przestrzenią,
   • może prowadzić do wzrostu cen działek budowlanych, ponieważ zmniejsza podaż terenów dopuszczonych do zabudowy,
   • w gminach turystycznych zabudowa rekreacyjna (letniskowa) jest traktowana w bilansowaniu chłonności tak jak zabudowa mieszkaniowa, co może hamować rozwój funkcji turystycznej i rekreacyjnej.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi obecnie analizę funkcjonowania zapisów art. 13d ust. 2 i 3, w szczególności w gminach wiejskich, turystycznych i o specyficznym zagospodarowaniu przestrzennym?
2. Czy planowane są prace legislacyjne zmierzające do zniesienia lub modyfikacji limitu 130% w art. 13d ust. 2, tak aby w większym stopniu uwzględnić lokalne potrzeby i strategię rozwoju gmin?
3. Czy możliwe jest wprowadzenie mechanizmu przekroczenia limitu w drodze wyjątku dla gmin, które udokumentują szczególne warunki rozwojowe i zapotrzebowanie (np. poprzez strategię rozwoju gminy lub studia planistyczne)?
4. Czy ministerstwo rozważa wyłączenie terenów zabudowy rekreacyjnej/letniskowej z bilansowania chłonności, szczególnie w gminach turystycznych, co pozwoliłoby na rozwój infrastruktury rekreacyjnej bez ograniczeń limitowych?
5. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby zapewnić, że reforma planowania przestrzennego będzie wspierać zasady pomocniczości, lokalnej samodzielności i realnej konsultacji samorządowej?

Zwracam się z prośbą o przygotowanie odpowiedzi w ustawowym terminie oraz o uwzględnienie głosu samorządów takich jak gmina Laskowa w kolejnych etapach reformy planistycznej.

Z wyrazami szacunku

Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP