Interpelacja w sprawie skutków administracyjnego przekwalifikowania umów cywilnoprawnych na umowy o pracę oraz ryzyk wynikających z natychmiastowej wykonalności decyzji Państwowej Inspekcji Pracy

Od 1 stycznia 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy może uzyskać uprawnienie do administracyjnego przekwalifikowania umów cywilnoprawnych — w tym umów B2B oraz umów zlecenia — na stosunek pracy, jeżeli w ocenie inspektora sposób wykonywania obowiązków wskazuje na cechy podporządkowania właściwe dla umowy o pracę. Moim zdaniem takie uprawnienie jest bardzo niebezpieczne i korupcjogenne i uderzy w polskie firmy.

Najistotniejszym elementem budzącym obawy jest natychmiastowa wykonalność decyzji PIP — rozwiązanie wyjątkowe w polskim porządku prawnym, szczególnie w sprawach o charakterze cywilnoprawnym i podatkowym. Decyzja inspektora ma wywoływać skutki od momentu jej doręczenia pracodawcy, co oznacza obowiązek nagłej zmiany systemu rozliczeń podatkowych i składkowych, nawet jeśli przedsiębiorca odwoła się od tej decyzji. Tymczasem praktyka kontroli podatkowych i ubezpieczeniowych pokazuje, że wyniki postępowań pierwszej instancji często bywają później modyfikowane lub uchylane. Jeśli więc po pewnym czasie decyzja o przekwalifikowaniu zostanie uchylona, powstanie obowiązek dokonania ponownych korekt podatkowych i składkowych — nieraz wielomiesięcznych — co może sparaliżować działalność firm i generować znaczące koszty.

Poważne wątpliwości budzi również zakres ryzyk podatkowych i organizacyjnych wynikających z nowych przepisów. Uwagę zwraca w szczególności możliwość powstawania zaległości podatkowych wraz z odsetkami oraz ryzyko poniesienia odpowiedzialności karno-skarbowej. Problematyczne pozostają również obowiązek korygowania faktur i deklaracji VAT oraz potencjalne uznanie faktur wystawianych przez przedsiębiorcę za tzw. puste faktury, co mogłoby uniemożliwić odzyskanie uiszczonego podatku. Dodatkowym obciążeniem są ponadto skutki organizacyjne, jakie może wywołać natychmiastowa zmiana statusu kontraktora na skutek decyzji PIP. Problemem jest również braku spójnych kryteriów oceny stosunku pracy, który w zestawieniu z natychmiastową wykonalnością decyzji może generować poważną niepewność w obrocie gospodarczym.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy resort przeprowadził ocenę skutków regulacji pod kątem wpływu natychmiastowej wykonalności decyzji PIP na stabilność rozliczeń podatkowych i składkowych przedsiębiorców?
2. Czy przy opracowywaniu nowych przepisów prowadzono uzgodnienia międzyresortowe z Ministerstwem Finansów dotyczące konsekwencji podatkowych przekwalifikowania umów B2B i zlecenia na stosunek pracy?
3. Czy ministerstwo posiada analizy dotyczące ryzyka powstawania wielokrotnych korekt rozliczeń podatkowych w sytuacji późniejszego uchylenia decyzji PIP przez sąd?
4. Czy ministerstwo analizowało ryzyko powstawania zaległości podatkowych, odsetek i odpowiedzialności karno-skarbowej po stronie przedsiębiorców, którym nakazano retroaktywne przekształcenie rozliczeń?
5. Czy przewidziano rozwiązania zabezpieczające przedsiębiorców przed negatywnymi konsekwencjami podatkowymi, jeśli decyzja PIP zostanie po czasie uchylona?
6. Czy na etapie prac legislacyjnych ministerstwo prowadziło uzgodnienia z Krajową Administracją Skarbową dotyczące skutków przekwalifikowania umów cywilnoprawnych na stosunek pracy w zakresie rozliczeń VAT, w szczególności ryzyka zakwalifikowania faktur wystawianych przez kontraktorów jako tzw. pustych faktur?
7. Czy ministerstwo analizowało wpływ nowych przepisów na przedsiębiorstwa, które stosują umowy B2B na żądanie samych kontraktorów, w sytuacjach, gdy model współpracy jest standardem branżowym?