Interpelacja w sprawie braku realizacji budowy muzeum upamiętniającego zbrodnie w Lasach Szpęgawskich

Szanowna Pani Minister,

Lasy Szpęgawskie, położone w pobliżu Starogardu Gdańskiego, są jednym z najważniejszych miejsc pamięci narodowej na Pomorzu. W latach 1939–1940 niemieccy okupanci dokonali tam masowych egzekucji polskiej ludności cywilnej – przedstawicieli lokalnej inteligencji, duchowieństwa, działaczy społecznych, a także pacjentów szpitali psychiatrycznych.

Według szacunków historyków w Lasach Szpęgawskich zamordowano około 5–7 tysięcy osób. Obok Piaśnicy pod Wejherowem, gdzie stworzyliśmy muzeum dedykowane tamtejszej niemieckiej zbrodni, Szpęgawsk jest drugim pod względem skali tragedii miejscem zbrodni dokonanej w tym czasie na Pomorzu. Uchwałą Sejmu RP z 13 stycznia 2023 r. ustanowiono Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej 1939 roku, który obchodzimy 2 października.

I właśnie 2 października 2023 roku doszło do ważnego wydarzenia – dyrektor Muzeum Stutthof w Sztutowie oraz biskup pelpliński ks. Ryszard Kasyna podpisali, w mojej obecności, list intencyjny w sprawie utworzenia muzeum poświęconego zbrodni w Lesie Szpęgawskim. Inicjatywa ta spotkała się z poparciem lokalnych samorządów, środowisk patriotycznych i kombatanckich oraz mieszkańców regionu, dla których pamięć o ofiarach zbrodni w Szpęgawsku ma wyjątkowe znaczenie. Miejscowy biskup postanowił przeznaczyć na ten cel specjalny, historyczny budynek w Pelplinie. Warto przy tym przypomnieć, że właśnie w pobliskim Szpęgawsku wymordowano niemal wszystkich duchownych przedwojennej diecezji pelplińskiej.

Niestety, po zmianie władzy pod koniec 2023 roku temat budowy muzeum całkowicie zniknął z agendy działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nie słychać o kontynuacji rozmów przedstawicieli Muzeum Stutthof i diecezji pelplińskiej ani o jakichkolwiek krokach zmierzających do realizacji tej niezwykle ważnej inicjatywy. Brak postępów w tej sprawie budzi uzasadnione zaniepokojenie i rozczarowanie – zarówno wśród mieszkańców Pomorza, jak i wśród wszystkich, którym leży na sercu zachowanie pamięci o ofiarach niemieckiego terroru w czasie II wojny światowej.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kontynuuje działania zapoczątkowane 2 października 2023 roku w związku z podpisanym listem intencyjnym dotyczącym utworzenia muzeum szpęgawskiego w Pelplinie (na wzór Muzeum Piaśnickiego w Wejherowie)?
2. Czy resort utrzymuje kontakt w sprawie utworzenia muzeum szpęgawskiego z Muzeum Stutthof w Sztutowie oraz diecezją pelplińską będącymi sygnatariuszami tego listu?
3. Czy w budżecie państwa lub w planach resortu na rok 2026 przewidziano środki finansowe na realizację tej inwestycji?
4. Jakie są przyczyny braku kontynuacji prac nad projektem po zmianie władzy mimo wcześniejszych deklaracji i przygotowań?
5. Czy ministerstwo planuje ponownie uczynić temat budowy muzeum szpęgawskiego jednym z priorytetów polityki pamięci państwa polskiego?

Zbrodnia w Lasach Szpęgawskich stanowi jedno z najbardziej dramatycznych świadectw niemieckiego ludobójstwa na Pomorzu. Brak działań na rzecz stworzenia miejsca pamięci w formie muzeum jest nie tylko zaniedbaniem wobec ofiar, ale i wobec przyszłych pokoleń, które mają prawo do rzetelnej edukacji dotyczącej historii swojej małej ojczyzny i całej Polski.