Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemu kaucyjnego

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani Minister z interpelacją dotyczącą sposobu wdrożenia i funkcjonowania systemu kaucyjnego, który obowiązuje w Polsce od 2025 roku. Wprowadzenie systemu miało na celu zwiększenie poziomu zbiórki i recyklingu opakowań po napojach oraz ograniczenie zaśmiecania przestrzeni publicznej. Jednak od początku jego realizacji pojawiają się liczne zastrzeżenia dotyczące organizacji, dostępności punktów zbiórki, kosztów dla przedsiębiorców, a także wpływu całego systemu na ceny produktów dla konsumentów. W przestrzeni publicznej zgłaszane są sygnały o tym, że koszty logistyczne, infrastrukturalne i operacyjne związane z funkcjonowaniem systemu mogą być przenoszone na ceny napojów, niezależnie od samej wartości kaucji. Wiele małych sklepów sygnalizuje trudności w przystąpieniu do systemu lub brak realnych możliwości technicznych, co w praktyce może oznaczać, że system nie będzie powszechnie dostępny i może nie osiągać zakładanych celów środowiskowych. Pojawia się zatem pytanie, czy system kaucyjny w obecnym kształcie funkcjonuje zgodnie z założeniami, czy też staje się rozwiązaniem jedynie formalnym, niewywołującym realnego efektu, czyli tzw. martwym prawem.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jak ministerstwo ocenia realny poziom przygotowania podmiotów gospodarczych oraz infrastruktury do wdrożenia systemu kaucyjnego? Ilu operatorów zostało zgłoszonych i ilu rozpoczęło faktyczne funkcjonowanie?

2. Jakie są obecne wyniki dotyczące zwrotu opakowań objętych systemem? Jaki procent opakowań wprowadzonych na rynek został zwrócony w pierwszym okresie działania systemu?

3. Czy ministerstwo prowadzi monitoring wpływu systemu kaucyjnego na poziom cen napojów w sklepach? Czy odnotowano przypadki nieuzasadnionego podwyższania cen produktów w związku z nowymi obowiązkami?

4. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapobiegać przerzucaniu kosztów funkcjonowania systemu na konsumentów w sposób nadmierny lub nieuzasadniony?

5. Ile sklepów — zarówno dużych, jak i małych — faktycznie uczestniczy w systemie i umożliwia przyjmowanie opakowań? Czy konsumenci mają realny i powszechny dostęp do punktów zwrotu?

6. Czy istnieje ryzyko, że system kaucyjny będzie funkcjonował jedynie w ograniczonym zakresie, bez osiągania zakładanych celów ekologicznych? Jakie działania nadzorcze lub kontrolne planuje ministerstwo w tym zakresie?

7. Czy ministerstwo rozważa modyfikację systemu, w tym rozszerzenie katalogu opakowań, zmianę wysokości kaucji lub dodatkowe wsparcie dla małych sklepów?

8. Czy planowane jest publikowanie cyklicznych raportów przedstawiających rzeczywiste dane dotyczące funkcjonowania systemu, w tym liczby punktów zwrotu, poziomu zbiórki oraz kosztów ponoszonych przez uczestników systemu?

Z poważaniem

Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na sejm RP