Interpelacja w sprawie Obszaru Strategicznej Interwencji "Polska Wschodnia" w Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.

Szanowna Pani Minister,

w związku z przyjęciem w dniu 23 października 2025 r. przez Sejmik Województwa Lubelskiego stanowiska w sprawie Obszaru Strategicznej Interwencji (OSI) „Polska Wschodnia” w projekcie średniookresowej Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. uprzejmie wnoszę o podjęcie działań zmierzających do utrzymania tego obszaru w ostatecznej wersji dokumentu.

Sejmik Województwa Lubelskiego z uznaniem odnotowuje fakt przygotowania projektu Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, doceniając partnerską współpracę z samorządami regionalnymi oraz prowadzone konsultacje społeczne. Z zadowoleniem zauważa, że dokument uwzględnia znaczenie odporności i rozwoju powiatów położonych przy północnej i wschodniej granicy Polski, które doświadczają szczególnych wyzwań związanych z wojną w Ukrainie oraz agresywnymi działaniami Rosji i Białorusi.

Jednocześnie sejmik podkreśla, że obecne wyzwania w województwach Polski Wschodniej mają charakter kompleksowy, obejmujący sferę społeczną, gospodarczą, demograficzną i infrastrukturalną. Wobec tego delimitacja Obszaru Strategicznej Interwencji wyłącznie do powiatów przygranicznych byłaby niewystarczająca i nieproporcjonalna do skali zagrożeń. Cały makroregion, obejmujący województwa lubelskie, mazowieckie (regionalne), podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie oraz warmińsko-mazurskie, wymaga spójnej, zintegrowanej polityki rozwojowej i wsparcia strategicznego.

Doświadczenie ostatnich lat jednoznacznie wskazuje, że województwa Polski Wschodniej stoją przed wyjątkowo złożonymi problemami o charakterze społeczno-gospodarczym, w tym m.in.:

1) spadkiem aktywności inwestycyjnej i umiędzynarodowienia gospodarki, wynikającym z narastającej niepewności inwestycyjnej, ryzyk geopolitycznych oraz ograniczeń w przepływie towarów i usług;

2) depopulacją i starzeniem się społeczeństwa prowadzącym do zmniejszenia potencjału rynku pracy oraz ograniczenia możliwości rozwojowych regionu;

3) ograniczeniami infrastrukturalnymi, w tym w transporcie, dostępie do usług publicznych i sektorze energetycznym, które utrudniają wyrównywanie dysproporcji regionalnych;

4) skutkami kryzysu migracyjnego i zamknięciem granicy z Białorusią, które wpłynęły negatywnie na funkcjonowanie gmin przygranicznych oraz lokalny rynek pracy.

Sejmik Województwa Lubelskiego wskazuje również, że Polska Wschodnia od wielu lat zmaga się z największymi w kraju dysproporcjami rozwojowymi wynikającymi z historycznie niższego poziomu inwestycji, ograniczonego dostępu do transportu i usług oraz niższej aktywności gospodarczej w porównaniu z regionami centralnej i zachodniej Polski. W związku z tym koncentracja wsparcia wyłącznie na wąskim pasie przygranicznym stwarza ryzyko dalszego pogłębiania nierówności i osłabienia spójności regionalnej.

Sejmik podkreśla, że strategiczna rola Polski Wschodniej nie ogranicza się jedynie do aspektów krajowych, lecz obejmuje również wymiar europejski. Region ten stanowi kluczowy element bezpieczeństwa państwa oraz spójności wschodniej granicy Unii Europejskiej, co wymaga szczególnej uwagi w planowaniu polityki rozwojowej.

Mając na uwadze powyższe aspekty, wnoszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej planuje utrzymanie Obszaru Strategicznej Interwencji „Polska Wschodnia” w ostatecznej wersji Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.?

2. Jakie działania ministerstwo przewiduje, aby zapewnić kompleksowe wsparcie całego makroregionu, a nie jedynie powiatów przygranicznych?

3. Czy przewidziano dedykowane wsparcie finansowe dla Polski Wschodniej w przyszłej perspektywie finansowej UE 2028+? Jeśli tak, w jakiej formie i w jakiej wysokości?

4. W jaki sposób ministerstwo zamierza wspierać inwestycje i umiędzynarodowienie gospodarki Polski Wschodniej w kontekście zagrożeń geopolitycznych?

5. Jakie mechanizmy zostaną wdrożone w celu wyrównania dysproporcji infrastrukturalnych i demograficznych w regionie?

6. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe programy mające na celu zwiększenie odporności społecznej i bezpieczeństwa makroregionu w obliczu trwających wyzwań geopolitycznych?

7. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić spójność polityki rozwojowej w skali województw Polski Wschodniej, uwzględniając ich funkcjonalne powiązania międzyregionalne i transgraniczne?

8. Jakie działania planuje ministerstwo w celu wsparcia rynku pracy i przeciwdziałania depopulacji w regionie?

Uprzejmie proszę o szczegółowe ustosunkowanie się do powyższych pytań oraz przedstawienie planowanych działań ministerstwa w zakresie wsparcia Makroregionu Polski Wschodniej w Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. oraz w kontekście perspektywy finansowej UE 2028+.

Z poważaniem

Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP