Interpelacja w sprawie skali i przeciwdziałania zjawisku wykluczenia transportowego w woj. łódzkim

Szanowny Panie Ministrze,

w Polsce wciąż miliony osób zmagają się z wykluczeniem komunikacyjnym - brakiem dostępu do transportu publicznego, który ogranicza ich możliwość dotarcia do pracy, szkoły, lekarza czy urzędu. Problem szczególnie dotyka mieszkańców małych miejscowości, wsi oraz osób starszych i młodzieży.

Z najnowszych danych wynika, że nawet 15 milionów Polek i Polaków może doświadczać ograniczonego dostępu do transportu publicznego. Takie szacunki przytacza UNICEF Polska w raporcie „Wykluczenie transportowe dzieci i młodzieży w Polsce” (wrzesień 2024 r.). Wynika z niego również, że 14% młodych osób w wieku 12-19 lat jest zagrożonych wykluczeniem transportowym, co oznacza trudności z dotarciem do szkoły, zajęć pozalekcyjnych czy lekarza.

Z kolei według raportu „Monitoring rozwoju obszarów wiejskich - Etap IV” aż 26% sołectw w Polsce (ponad 11 tysięcy miejscowości) nie ma żadnego bezpośredniego połączenia transportu publicznego z miejscowością gminną. Dla porównania - jeszcze w 2014 roku długość linii autobusowych regularnej komunikacji wynosiła około 788 tysięcy kilometrów, a w 2020 roku spadła do 480 tysięcy kilometrów, czyli o blisko 40%.

Problem wykluczenia komunikacyjnego jest szczególnie widoczny w województwie łódzkim. W wielu gminach wiejskich autobusy kursują jedynie kilka razy dziennie, a w niektórych - w ogóle. Mieszkańcy mniejszych miejscowości, takich jak gminy Brójce, Nowosolna czy Lutomiersk, często nie mają żadnego publicznego środka transportu umożliwiającego dojazd do Łodzi czy pobliskich miast powiatowych. Dotyczy to także osób starszych, które z przyczyn zdrowotnych nie prowadzą samochodu i są całkowicie zależne od pomocy rodziny lub sąsiadów.
Tymczasem, jak informuje Ministerstwo Infrastruktury, analiza dotycząca skali wykluczenia komunikacyjnego, zakończona formalnie 30 kwietnia 2025 roku, wciąż nie została opublikowana, a opinia publiczna nie zna jej wyników. Brakuje więc kompleksowych danych, które mogłyby posłużyć do opracowania skutecznej strategii przeciwdziałania temu zjawisku.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami.

1. Jak obecnie wygląda stan dostępności transportu publicznego w województwie łódzkim, ile miejscowości nie ma żadnego połączenia autobusowego lub kolejowego z miastem powiatowym czy wojewódzkim?

2. Jakie programy rządowe lub samorządowe są obecnie realizowane lub planowane w celu przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, w tym wsparcia dla gmin w uruchamianiu lokalnych połączeń autobusowych?

3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie centralnego systemu monitoringu dostępności transportu publicznego w poszczególnych gminach, który pozwoliłby śledzić skalę problemu i jego zmiany w czasie?

4. Jakie środki finansowe z funduszy krajowych lub unijnych przewidziano na poprawę dostępności transportu w małych miejscowościach, szczególnie w województwie łódzkim, w latach 2025-2030?

5. Czy resort planuje wprowadzenie pilotażowych rozwiązań transportowych (np. transport na żądanie, minibusy lokalne) w gminach o najwyższym stopniu wykluczenia komunikacyjnego?

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP