Interpelacja w sprawie odpadów związanych z jednorazowymi e-papierosami

Szanowana Pani Ministro,

w ostatnich latach obserwowany jest rekordowy wzrost sprzedaży tzw. jednorazowych e-papierosów. Ze względu na szkodliwość tego produktu dla zdrowia oraz wysoką szkodliwość dla środowiska wiele krajów zdecydowało się na wprowadzenie zakazu sprzedaży jednorazowych elektronicznych papierosów. Zakaz ten obowiązuje w Niemczech, Irlandii oraz Belgii. Francja i Wielka Brytania również zapowiedziały wprowadzenie zakazu sprzedaży tych produktów. Stany Zjednoczone aktualnie bardzo restrykcyjnie zaczęły przestrzegać przepisów zabraniających sprzedaży tego produktu. Do niedawna 60% produkcji jednorazowych papierosów trafiała do USA. W związku z restrykcjami producenci zaczęli poszukiwać innych rynków zbytu. Raport „international Trade in the Vape Sector: Focus on Asia, US and Europe" wskazuje, że 95% jednorazowych e-papierosów produkowanych jest w Chinach. Chiny odpowiadają za 90% globalnego eksportu. Jednocześnie w Chinach wprowadzono całkowity zakaz sprzedaży jednorazowych „owocowych" e-papierosów.

Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych opublikował raport „Rynek jednorazowych e-papierosów w Polsce". Raport IPAG wskazuje, że rządowe dane dotyczące liczby sprzedawanych jednorazowych e-papierosów są wysoce zaniżone. Jako dowód tej tezy przedstawia nie tylko swoje wyliczenia, ale i dane Centrum Monitorowania Rynku. CMR wskazują, że w Polsce w 2022 r. sprzedano 16,3 mln sztuk jednorazowych e-papierosów, a rok później już 54,2 mln sztuk. Te dane wskazują sprzedaż o około 11% większą niż dane Ministerstwa Zdrowia. Dane przedstawiane przez IPAG są jeszcze bardziej szokujące. Wskazują 32,3 mln sztuk sprzedanych w 2022 roku i około 99,7 mln sztuk sprzedanych w 2023 roku. Raport IPAG brał pod uwagę kanały dystrybucji, których nie uwzględniał raport CMR.

Opis szkodliwości dla zdrowia tego produktu wskazałam w interpelacji poselskiej skierowanej do Ministerstwa Zdrowia. Jednorazowe e-papierosy są niestety wysoce szkodliwe dla środowiska. Jak sama nazwa wskazuje te zazwyczaj plastikowe produkty posiadające baterie litowe, alkaiczne, są produktami jednorazowymi i trafiają do koszy na śmiecie. Wciąż trwa dyskusja do jakiej frakcji powinny trafiać, czy to do odpadów zmieszanych, czy jako elektrośmiecie lub do punktów PSZOK. Realia pokazują, że zaśmiecają otoczenie podobnie jak niedopałki papierosów lub trafiają w największej mierze do odpadów zmieszanych.

Wielka Brytania obliczyła, że tygodniowo do odpadów trafiało 1,3 mln jednorazowych e-papierosów, co stanowiło źródło 10 ton litu rocznie, czyli ilości które wystarczyłaby do produkcji 1200 baterii samochodów elektrycznych.

Nieodpowiednia utylizacja tych urządzeń stwarza zagrożenie zanieczyszczenia środowiska niebezpiecznymi chemikaliami oraz stwarza ryzyko pożaru m.in wysypisk odpadów. Baterie litowo-jonowe łatwo ulegają zapłonowi.

Tworzywo sztuczne używane do produkcji jednorazowych e-papierosów jest kolejnym niepożądanym odpadem. W znaczącym stopniu są produkowane z plastiku trudnego do recyklingu i trudnego rozkładającego się w środowisku.

IPAG wyliczył, że sprzedaż jednorazowych e-papierosów wytworzyła w 2023 w Polsce dodatkowych 2,5 tys. ton elektroodpadów w postaci zużytych urządzeń.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:

1) Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska posiada szacunkowe dane o liczbie odpadów elektrycznych w postaci jednorazowych e-papierosów wprowadzanych rocznie w Polsce do środowiska?

2) Czy zdaniem Ministerstwa Klimatu i Środowiska powinien zostać wprowadzony zakaz sprzedaży tych urządzeń?

Z poważaniem

Joanna Mucha
Posłanka na Sejm RP