Interpelacja w sprawie dramatycznych opóźnień w wydawaniu decyzji przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z pilną interpelacją dotyczącą dramatycznej sytuacji osób z niepełnosprawnościami w Polsce, które zmuszone są czekać nawet rok na decyzję wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, co uniemożliwia im uzyskanie należnych świadczeń wspierających z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Z informacji dziennikarzy RMF FM wynika, że w wielu województwach sytuacja jest krytyczna:

• w Wielkopolsce zaległości przekraczają 60 tysięcy wniosków, a urzędnicy pracują nad dokumentami z jesieni 2024 roku;
• w Gdańsku czas oczekiwania wynosi średnio siedem miesięcy, a w kolejce czeka 18 tysięcy osób;
• w Lublinie również dochodzi do skrajnych przypadków – mieszkańcy zgłaszają blisko roczne oczekiwanie na decyzję.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, decyzja powinna być wydana w ciągu trzech miesięcy, a tymczasem praktyka pokazuje, że dochodzi do systemowego łamania tego terminu. Główne przyczyny to:

• braki kadrowe – w niektórych województwach na jednego pracownika przypadają nawet 2 tysiące wniosków;
• przestarzałe systemy informatyczne – urzędy nadal pracują na oprogramowaniu sprzed ponad 25 lat;
• brak finansów i warunków lokalowych – co potwierdzają sami przedstawiciele wojewódzkich zespołów.

Skutki tej sytuacji są dramatyczne. Osoby chore, często samotne, pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, co w bezpośredni sposób godzi w ich godność i prawo do opieki socjalnej, które gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

Przykładowe świadectwa obywateli:

• Pan Marcin z Wielkopolski, chory na płuca i serce, czeka miesiącami mimo orzeczonej niepełnosprawności;
• Pan Maciej otrzymał informację, że jego wniosek zostanie rozpatrzony dopiero po blisko roku;
• mieszkańcy Lublina w rozmowach z mediami przyznają, że brak decyzji i wypłat świadczeń oznacza brak pieniędzy na leki i rachunki.

Źródło: https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-dramat-niepelnosprawnych-nawet-rok-czekania-na-decyzje-ws-pi,nId,8036160

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Dlaczego mimo obowiązku ustawowego wydania decyzji w ciągu trzech miesięcy dochodzi do tak rażących opóźnień w wydawaniu decyzji przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności?

2. Jakie konkretne działania podjęło ministerstwo w celu natychmiastowego zwiększenia liczby pracowników bądź usprawnienia pracy zespołów orzekających?

3. Czy planowane jest wdrożenie nowoczesnych systemów informatycznych (w tym AI) do obsługi wniosków i jak wygląda harmonogram tej modernizacji?

4. Jakie są aktualne średnie czasy oczekiwania na decyzje w poszczególnych województwach?

5. Czy rozważana jest możliwość delegowania zadań lub wsparcia personalnego z innych instytucji w celu redukcji kolejek?

6. Czy ministerstwo planuje dodatkowe środki finansowe dla zespołów, które nie są w stanie zatrudniać nowych pracowników z powodu ograniczeń budżetowych?

7. Ile osób w skali kraju czeka obecnie na decyzję i jaką część z nich stanowią osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej?

Tragiczna sytuacja osób z niepełnosprawnościami wymaga natychmiastowych działań. Opóźnienia administracyjne nie mogą być powodem, dla którego osoby najbardziej potrzebujące są pozostawione bez środków do życia. Przypominam, że mamy do czynienia z grupą obywateli, którzy są szczególnie narażeni na wykluczenie społeczne.

Z wyrazami szacunku

Dariusz Matecki
Poseł na Sejm RP