Interpelacja w sprawie jednorazowych papierosów elektronicznych

Szanowany Panie Ministrze,

w ostatnich latach obserwowany jest rekordowy wzrost sprzedaży tzw. jednorazowych e-papierosów. Ze względu na szkodliwość tego produktu dla zdrowia oraz wysoką szkodliwość dla środowiska wiele krajów zdecydowało się na wprowadzenie zakazu sprzedaży jednorazowych elektronicznych papierosów. Zakaz ten obowiązuje w Niemczech, Irlandii oraz Belgii. Francja i Wielka Brytania również zapowiedziały wprowadzenie zakazu sprzedaży tych produktów. Stany Zjednoczone aktualnie bardzo restrykcyjnie zaczęły przestrzegać przepisów zabraniających sprzedaży tego produktu. Do niedawna 60% produkcji jednorazowych papierosów trafiało do USA. W związku z restrykcjami producenci zaczęli poszukiwać innych rynków zbytu. Raport „International trade in the vape sector: focus on Asia, the US and Europe" wskazuje, że 95% jednorazowych e-papierosów produkowanych jest w Chinach. Chiny odpowiadają za 90% globalnego eksportu. Jednocześnie w Chinach wprowadzono całkowity zakaz sprzedaży jednorazowych „owocowych" e-papierosów.

Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych opublikował raport „Rynek jednorazowych e-papierosów w Polsce". Raport IPAG wskazuje, że rządowe dane dotyczące liczby sprzedawanych jednorazowych e-papierosów są wysoce zaniżone. Jako dowód tej tezy przedstawia nie tylko swoje wyliczenia, ale i dane Centrum Monitorowania Rynku. CMR wskazuje, że w Polsce w 2022 r. sprzedano 16,3 mln sztuk jednorazowych e-papierosów, a rok później już 54,2 mln sztuk. Te dane wskazują sprzedaż o około 11% większą niż dane Ministerstwa Zdrowia. Dane przedstawiane przez IPAG są jeszcze bardziej szokujące. Wskazują 32,3 mln sztuk sprzedanych w 2022 roku i około 99,7 mln sztuk sprzedanych w 2023 roku. Raport IPAG brał pod uwagę kanały dystrybucji, których nie uwzględniał raport CMR.

Eksperci zauważają, że sprzedaż jednorazowych e-papierosów za pośrednictwem automatów vendingowych oraz sprzedaży internetowej skutkuje omijaniem obowiązków regulowania podatku akcyzowego, podatku VAT oraz podatku dochodowego. Eksperci zauważają, że jednorazowe e-papierosy transportowane są do Europy w kontenerach z błędnymi oznaczeniami wskazującymi, że są to np. latarki, baterie lub ładowarki.
Z powodu znacznej szkodliwości jednorazowych e-papierosów dla zdrowia (zwłaszcza młodzieży) oraz szkodliwości środowiskowej, którą wykazałam w interpelacjach do Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska, produkty te powinny stać się tematem szczególnego zainteresowania służb skarbowych.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące importu do Polski jednorazowych e-papierosów w poszczególnych latach 2018-2023?

2. Czy w Ministerstwie Finansów rozważane jest wprowadzenie ograniczenia lub zakazu sprzedaży tych produktów?

Z poważaniem

Joanna Mucha
Posłanka na Sejm RP