Interpelacja w sprawie problemów w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej

Garwolin, 3 listopada 2025 r.

Szanowna Pani Minister!

Podczas spotkania z przedstawicielami WTZ w moim regionie, szczególnie w powiecie garwolińskim, zwrócili oni uwagę na bieżące funkcjonowanie WTZ-ów i ich problemy.

Warsztaty terapii zajęciowej pełnią niezwykle istotną rolę w procesie rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Ich zadaniem jest przygotowanie uczestników do samodzielnego funkcjonowania, a w miarę możliwości (a w przypadku odpowiednich predyspozycji) - do wejścia na rynek pracy. Niestety, obecne warunki funkcjonowania tych placówek utrudniają skuteczne wypełnianie tej misji.

W piśmie, które otrzymałem, wskazano kilka kluczowych obszarów wymagających pilnej interwencji:

1. Niewystarczające finansowanie - WTZ wskazują, że wysokość dofinansowania z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) od lat nie odpowiada realnym kosztom prowadzenia działalności. Brak mechanizmu corocznej waloryzacji powoduje, że środki nie nadążają za inflacją i wzrostem kosztów energii, materiałów, transportu, usług i relacją do „najniższej krajowej”. Skutkiem tego są coraz większe trudności w utrzymaniu placówek, zatrudnianiu wykwalifikowanej kadry oraz zapewnieniu wysokiej jakości terapii.

2. Ograniczenia kadrowe i przestarzałe przepisy - nadmiernie sztywna struktura zatrudnienia i wymagania kwalifikacyjne. Brak elastyczności w doborze personelu uniemożliwia dostosowanie zespołu do indywidualnych potrzeb uczestników. Dodatkowym problemem są niskie płace instruktorów terapii, które powodują odpływ wykwalifikowanej kadry.

3. Brak systemowego wsparcia przejścia uczestników na rynek pracy - zwraca się uwagę na niewystarczającą liczbę zakładów pracy chronionej i zakładów aktywności zawodowej, które mogłyby stanowić naturalny etap przejściowy między terapią a zatrudnieniem. Brak rozwiniętego systemu wsparcia w tym zakresie ogranicza skuteczność WTZ jako formy aktywizacji zawodowej.

4. Bariery infrastrukturalne - wiele warsztatów funkcjonuje w starych, niedostosowanych budynkach, często bez odpowiedniej izolacji termicznej, nowoczesnej infrastruktury komputerowej, elektrycznej, grzewczej, dostępności technicznej. To nie tylko pogarsza warunki pracy uczestników, ale także znacząco zwiększa koszty utrzymania placówek.

5. Niedostateczne promowanie zatrudniania osób z niepełnosprawnościami - środowisko zwraca również uwagę na brak skutecznych działań zachęcających pracodawców do zatrudniania osób z niepełnosprawnościami na otwartym rynku pracy oraz coraz to nowe świadczenia dla ON i ich rodzin, które nie motywują do podjęcia zatrudnienia.

W związku z powyższym proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie jasnego, adekwatnego do kosztów corocznego mechanizmu waloryzacji dofinansowania z PFRON dla warsztatów terapii zajęciowej?

2. Czy możliwe byłoby uelastycznienie przepisów w zakresie zatrudniania kadry w WTZ i wprowadzenie możliwości współpracy z podmiotami zewnętrznymi?

3. Jakie działania podejmuje lub planuje resort w zakresie rozwoju zakładów aktywności zawodowej i zakładów pracy chronionej, aby umożliwić uczestnikom WTZ płynne przechodzenie do zatrudnienia?

4. Czy przewidywane są programy wsparcia inwestycyjnego lub infrastrukturalnego dla WTZ, zwłaszcza tych działających w budynkach wymagających modernizacji?

5. Jakie kroki podejmuje ministerstwo, by zwiększyć świadomość pracodawców i promować zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami na otwartym rynku pracy?

Z poważaniem

Poseł Grzegorz Adam Woźniak