Interpelacja w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej w zakresie zmiany ustaw: Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu pracy, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i innych powiązanych tematycznie

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwróciły się JST, które apelują o rozważenie inicjatywy ustawodawczej dotyczącej zmiany ustaw: Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu pracy, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i innych powiązanych tematycznie.

Samorządy wnoszą o zmianę przepisów ustawy przez dopuszczenie egzekucji sądowej oraz administracyjnej należności innych niż alimentacyjne z minimalnego wynagrodzenia za pracę w wysokości nie mniejszej niż dopuszczalna egzekucja ze świadczeń emerytalno-rentowych, tj. 25%.

Sytuacja finansowa JST sprawia, że niezbędne staje się podjęcie kroków mających na celu jej pilną poprawę. Szeroki wachlarz obowiązków gmin, w tym m.in. obowiązki związane z posiadaniem lokali komunalnych, prowadzeniem gospodarki śmieciowej, zapobieganiem skutkom przeróżnych form wandalizmu itp. – w sposób jasny wielokrotnie stawiają gminę w roli wierzyciela.

Mimo że ustawodawca dotychczas dostrzegał specjalną rolę, jaką wykonują gminy i dał im w aktualnych przepisach pozycję lekko uprzywilejowaną (wyższa pozycja w planie podziału środków uzyskanych z egzekucji sądowej czy zwolnienie z opłat egzekucyjnych), to działania te niestety okazują się niewystarczające w świetle obowiązującej ochrony minimalnego wynagrodzenia.

Instytucja całkowitej ochrony minimalnego wynagrodzenia miała swoje ugruntowanie w czasie, gdy wynagrodzenie to faktycznie stanowiło niejako minimum egzystencjalne. Z uwagi na liczne nowelizacje minimalnego wynagrodzenia – szczególnie w ostatnich kilku latach – ochrona tej kwoty stała się oderwana od rzeczywistości. Jak wskazują JST, dla kontrastu warto tutaj przywołać, że minimalne świadczenie emerytalne podlegające całkowitej ochronie wyniosło w 2023 roku 1191,33 zł. Oznacza to w uproszczeniu, że źródło utrzymania osoby otrzymującej emeryturę w wysokości 1700 zł podlega egzekucji w 25%, natomiast źródło utrzymania osoby otrzymującej minimalne wynagrodzenie w kwocie 2783,86 zł netto nie podlega egzekucji w ogóle.

Jak wskazują samorządy, trzeba mieć na uwadze również zmiany w strukturze zatrudnienia w Polsce. Zgodnie z danymi GUS w 2016 roku w Polsce minimalne wynagrodzenie pobierało 1,46 mln obywateli. W latach 2017, 2018, 2019 było to 1,5 mln obywateli, a w 2021 r. już 1,6 mln obywateli. Natomiast Ministerstwo Finansów w lipcu 2023 r. podało, że kwota ta wzrosła już do 2,7 mln obywateli, a w wersji późniejszej wskazuje już 3,05 mln obywateli. Zgodnie z danymi GUS na początku 2023 r. ogółem w gospodarce narodowej pracowało około 15 mln osób. Oznacza to, że około 20% pracującego społeczeństwa pobiera minimalne wynagrodzenie i tym samym 1/5 pracującego społeczeństwa ma cały swój dochód zwolniony od egzekucji. W sposób zrozumiały osoby o niższych dochodach jednocześnie są częstszymi dłużnikami gmin, przez co w kontekście działalności gminy odsetek tych osób jest jeszcze większy. Całkowita ochrona minimalnego wynagrodzenia sprawia, że niektóre nawet drobne należności wynoszące kilkadziesiąt złotych nie są przez dłużników spłacane, gdyż są oni przekonani o swojej bezkarności. Jakikolwiek zakres potrąceń z tego wynagrodzenia nie tylko zwiększałby skuteczność już prowadzonych egzekucji, ale również przyczyniłby się do zapobiegania konieczności występowania z kolejnymi.

JST w trosce o sytuację finansową samorządów gminnych oraz częsty brak możliwości egzekucji zobowiązań wnoszą o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w zakresie nowelizacji ustaw: Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks pracy, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i innych, polegającej na dopuszczeniu egzekucji sądowej oraz administracyjnej należności innych niż alimentacyjne z minimalnego wynagrodzenia za pracę w wysokości nie mniejszej niż dopuszczalna egzekucja ze świadczeń emerytalno-rentowych, tj. 25%.

Panie Ministrze,

czy rząd rozważa podjęcie prac nad zmianą przepisów ustaw przez dopuszczenie egzekucji sądowej oraz administracyjnej należności innych niż alimentacyjne z minimalnego wynagrodzenia za pracę w wysokości nie mniejszej niż dopuszczalna egzekucja ze świadczeń emerytalno-rentowych, tj. 25%?

Z wyrazami szacunku

MONIKA WIELICHOWSKA
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej