Interpelacja w sprawie skutków finansowych wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu dla jednostek samorządu terytorialnego w pow. przemyskim w woj. podkarpackim

Szanowny Panie Ministrze,

w 2022 roku rząd Prawa i Sprawiedliwości wprowadził reformę podatkową określaną mianem Polskiego Ładu. Program ten, reklamowany jako „historyczna obniżka podatków”, w rzeczywistości okazał się jednym z najbardziej destrukcyjnych działań wobec finansów samorządów od momentu ich odrodzenia w 1990 roku.

Zasadnicze zmiany w systemie podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) – w szczególności podniesienie kwoty wolnej, obniżenie progów podatkowych i zmiana zasad odliczania składki zdrowotnej – doprowadziły do gwałtownego spadku dochodów własnych gmin, powiatów i województw. Wpływy z PIT stanowiące filar samorządowych budżetów w wielu przypadkach uległy zmniejszeniu. Tym samym Polski Ład faktycznie zniszczył stabilność finansową samorządów, pozbawiając je możliwości prowadzenia inwestycji, realizacji zadań własnych oraz zapewnienia mieszkańcom usług publicznych na dotychczasowym poziomie. Wiele samorządów zostało zmuszonych do wstrzymania projektów rozwojowych, ograniczenia wydatków oświatowych czy rezygnacji z inwestycji.

Rząd PiS obiecywał pełną rekompensatę utraconych dochodów poprzez tzw. subwencję rozwojową. W rzeczywistości była to doraźna i uznaniowa pomoc, która nie tylko nie wyrównała strat, ale wprowadziła dodatkową zależność samorządów od decyzji centralnych. Zamiast wzmocnienia lokalnej wspólnoty, wprowadzono system centralnego sterowania i finansowego uzależnienia od rządu.

Z danych Związku Miast Polskich, Unii Metropolii Polskich i wielu niezależnych analiz wynika, że łączne straty samorządów z tytułu wprowadzenia Polskiego Ładu liczone są w dziesiątkach miliardów złotych. Oznacza to trwałe osłabienie fundamentów lokalnej demokracji i ograniczenie zdolności samorządów do prowadzenia polityki rozwojowej.

W kontekście powyższego niezbędne jest uzyskanie od Ministerstwa Finansów precyzyjnych danych i analiz dotyczących realnego wpływu reform podatkowych w ramach Polskiego Ładu na finanse samorządów wszystkich szczebli.

Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907) oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (t.j. M.P. 2022 poz. 990 z późn. zm.) zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile wyniosły łączne straty dochodów jednostek samorządu terytorialnego w powiecie przemyskim z rozbiciem na poszczególne gminy, wynikające z wprowadzenia zmian podatkowych w ramach tzw. Polskiego Ładu w latach 2022-2024?

2. Jakie były różnice w poziomie utraty dochodów między poszczególnymi kategoriami JST – miasta a gminy?

3. W jaki sposób Ministerstwo Finansów kalkulowało tzw. subwencję rozwojową mającą rekompensować samorządom ubytek w dochodach z PIT? Czy rekompensaty te w pełni pokryły straty poniesione przez samorządy?

Z poważaniem

Adam DZIEDZIC
Poseł na Sejm RP