Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i niektórych innych ustaw

Szanowny Panie Ministrze,

w związku ze stanowiskiem przedstawionym przez wójta gminy Mińsk Mazowiecki oraz konwent wójtów i burmistrzów powiatu mińskiego z dnia 16 października 2025 r., zwracam się z interpelacją dotyczącą pilnej potrzeby podjęcia działań legislacyjnych mających na celu korektę obowiązujących przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.) oraz ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688 ze zm.).

W przedmiotowych stanowiskach samorządy wskazują na poważne trudności w praktycznym stosowaniu nowych regulacji dotyczących wydawania decyzji o warunkach zabudowy oraz wdrażania reformy systemu planowania przestrzennego.

Podkreślają, że mimo słusznych założeń reformy – mającej na celu uporządkowanie i usprawnienie procesów planistycznych – jej wdrożenie w obecnym kształcie może doprowadzić do szeregu negatywnych skutków, zarówno dla obywateli, jak i dla jednostek samorządu terytorialnego.

Samorządy sygnalizują w szczególności następujące problemy:

1. Nierealistyczny 5-letni termin ważności decyzji o warunkach zabudowy (WZ) wydanych po 1 stycznia 2026 r.

W związku z ogromną liczbą wniosków składanych jeszcze w 2025 r. oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi i organizacyjnymi urzędów, wiele decyzji nie zostanie wydanych i uprawomocnionych przed wejściem w życie nowych przepisów. Może to skutkować utratą praw nabytych przez inwestorów oraz masowym napływem odwołań i skarg na bezczynność organów administracji.

2. Ryzyko nakładania kar finansowych na gminy w związku z niedotrzymaniem ustawowych terminów wydania decyzji o WZ, pomimo obiektywnej niemożności ich zachowania w obecnych warunkach organizacyjnych.

3. Zbyt restrykcyjne ograniczenia w wyznaczaniu stref planistycznych oraz limit 130% powierzchni terenów bilansowanych, które uniemożliwiają racjonalne planowanie przestrzenne, zwłaszcza w gminach położonych wokół dużych miast. W konsekwencji wstrzymywany jest rozwój nowych terenów mieszkaniowych, co może pogłębić deficyt mieszkań i kryzys demograficzny w wielu gminach.

4. Nadmierne obciążenie urzędów gminnych wynikające z masowego wzrostu liczby składanych wniosków o wydanie decyzji o WZ – nawet trzykrotnie większego niż w latach poprzednich. Brak odpowiednich zasobów kadrowych i finansowych prowadzi do paraliżu prac planistycznych i zwiększa ryzyko błędów administracyjnych.

W związku z tym samorządy postulują m.in.:

• uchylenie 5-letniego terminu ważności decyzji o WZ wydanych na podstawie wniosków złożonych do dnia 31 grudnia 2025 r. i przywrócenie ich bezterminowego charakteru,
• zawieszenie lub uchylenie przepisów przewidujących kary finansowe dla organów administracyjnych za nieterminowe wydanie decyzji o WZ,
• zniesienie ograniczeń przy wyznaczaniu stref planistycznych oraz limitów bilansowania terenów (art. 13c ust. 2 pkt 1–3 ustawy),
• wprowadzenie rozwiązań przejściowych pozwalających na bezpieczne i równomierne wdrożenie reformy systemu planowania przestrzennego.

Reforma, której celem jest uporządkowanie i usprawnienie procesów planistycznych, nie powinna odbywać się kosztem poczucia bezpieczeństwa prawnego obywateli ani poprzez naruszenie konstytucyjnych zasad równości wobec prawa.

Zgłaszane przez samorządy postulaty nie zmieniają istoty reformy, lecz mają charakter porządkujący i ochronny – zarówno wobec mieszkańców, jak i wobec jednostek samorządowych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:

1. Czy ministerstwo analizuje postulaty przedstawione przez konwent wójtów i burmistrzów powiatu mińskiego oraz wójta gminy Mińsk Mazowiecki dotyczące potrzeby zmiany przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?

2. Czy resort planuje wprowadzenie przepisów przejściowych umożliwiających zachowanie ważności decyzji o warunkach zabudowy wydanych na podstawie wniosków złożonych do końca 2025 roku?

3. Czy rozważane jest złagodzenie limitów bilansowania terenów (130%) i zniesienie ograniczeń w wyznaczaniu stref planistycznych, które uniemożliwiają wielu gminom prowadzenie racjonalnej polityki przestrzennej?

4. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu wsparcia samorządów lokalnych w realizacji nowych obowiązków planistycznych, w tym wzmocnienia kadrowego i finansowego urzędów?