Interpelacja w sprawie listy zielonych urządzeń i materiałów oraz przyszłości branży urządzeń grzewczych

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego wpływają liczne sygnały od przedstawicieli branży urządzeń grzewczych, którzy wyrażają zaniepokojenie projektowanymi przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska [dalej: MKiŚ] zmianami dotyczącymi wpisu urządzeń na listę zielonych urządzeń i materiałów [dalej: ZUM].

Wątpliwości dotyczą w szczególności kotłów na paliwo pelletowe z automatycznym podawaniem paliwa, które od lat przechodzą wieloetapowe kontrole i weryfikacje w zakresie zgodności z dyrektywami unijnymi oraz normami i rozporządzeniami krajowymi. Już teraz producenci byli zobowiązani m.in. do przedstawienia oświadczeń potwierdzających brak możliwości montażu tzw. rusztu awaryjnego, choć w systemie prawnym brakowało jasnej definicji tego pojęcia. Dopiero obecnie powstają ekspertyzy doprecyzowujące, czym właściwie jest ruszt awaryjny oraz jakie elementy mogą być uznane za umożliwiające jego montaż.

Producentów urządzeń grzewczych niepokoi fakt, że po latach funkcjonowania w oparciu o obowiązujące przepisy i kontrole urządzenia, które uzyskały pozytywne oceny, mogą ponownie zostać poddane weryfikacji w oparciu o nowe, dopiero konsultowane kryteria. Przedsiębiorcy zwracają uwagę, że dla sprawnego prowadzenia działalności gospodarczej potrzebna jest przewidywalność wprowadzanych norm prawnych.

Z informacji przekazanych branży grzewczej przez MKiŚ wynika, że nowe wytyczne mogą doprowadzić do sytuacji, w której praktycznie wszystkie z obecnych modeli kotłów na biomasę nie spełnią kryteriów wpisu na listę ZUM. W efekcie w 2026 roku lista ta może być całkowicie pozbawiona kotłów zasilanych pelletem, co w praktyce oznacza wykluczenie biomasy jako źródła energii w programie „Czyste Powietrze”. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że także w odniesieniu do pomp ciepła planowane są zmiany, które – w zależności od ostatecznego brzmienia przepisów – mogą znacząco ograniczyć dostępność tej technologii na liście ZUM.

Przedsiębiorcy zwracają uwagę, że jeżeli oba te scenariusze się spełnią, Polska może stanąć wobec sytuacji, w której program „Czyste Powietrze” zostanie pozbawiony dostępnych technologii grzewczych. Beneficjenci programu nie będą mogli skorzystać z żadnej formy wsparcia przy wymianie źródeł ciepła, a cały ciężar dostosowania budynków do wymogów dyrektywy EPBD oraz uchwał antysmogowych zostanie przerzucony na obywateli. Dodatkowym problemem, który sygnalizują przedstawiciele branży urządzeń grzewczych, jest niespójność regulacji krajowych i regionalnych. Uchwały antysmogowe w niektórych województwach (np. uchwała świętokrzyska) promują kotły gazowe kosztem biomasy, podczas gdy Unia Europejska dąży do całkowitego odejścia od spalania paliw kopalnych. Niewątpliwie spójne regulacje i jasne deklaracje – co do kierunku transformacji energetycznej – zachęcają do inwestycji i rozwoju innowacyjnych rozwiązań. Brak spójności natomiast może skutkować marginalizacją polskich przedsiębiorstw na europejskim rynku.

Przedstawiciele branży urządzeń grzewczych podkreślają, że problem nie dotyczy wyłącznie zasad wpisu na listę ZUM. Optymalnym rozwiązaniem – zdaniem przedsiębiorców – byłoby wskazanie, które technologie będą wspierane w długim horyzoncie czasowym. Skutkowałoby to pewnością inwestycyjną i wpływało pozytywnie na rozwój zarówno producentów urządzeń grzewczych, jak i całego rynku.

Podkreślić należy, że producenci urządzeń grzewczych, w tym członkowie Izby Gospodarczej Urządzeń OZE, deklarują gotowość do dialogu z administracją publiczną, udział w panelach dyskusyjnych i konsultacjach społecznych, a także opracowanie rozwiązań technicznych ograniczających możliwość nieprawidłowej eksploatacji urządzeń. Taka współpraca zapewni, że nowe przepisy nie będą tworzone jednostronnie, a z istotnym wkładem przedstawicieli branży.

Z powyższych względów zwracam się do Pani z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy urządzenia, które przeszły już kilka kontroli i weryfikacji, w tym w zakresie tzw. rusztu awaryjnego i zasypu ręcznego paliwa w kotłach automatycznych, będą ponownie podlegać ocenie przy wpisie na listę ZUM zgodnie z nowymi propozycjami MKiŚ?
2. Czy zdaniem MKiŚ wprowadzenie proponowanych zmian może spowodować, iż w 2026 roku na liście ZUM nie znajdzie się żadna technologia oparta na spalaniu biomasy, a być może także pompy ciepła?
3. Czy MKiŚ przewiduje, że ewentualne rozwiązania techniczne ograniczające ryzyko nieprawidłowej eksploatacji kotłów będą opracowywane we współpracy z producentami?
4. Jakie technologie grzewcze rząd planuje wspierać w perspektywie 15 lat w ramach transformacji energetycznej państwa? Czy Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu jest dokumentem wiążącym w tym zakresie?
5. Czy MKiŚ podejmie działania w celu promowania ujednolicenia uchwał antysmogowych, które obecnie preferują kotły gazowe nad kotły na biomasę, aby były one zgodne z polityką unijną i krajową, w szczególności z dyrektywą EPBD zakładającą odchodzenie od paliw kopalnych?
6. Czy MKiŚ planuje konsultacje z producentami urządzeń grzewczych i organizacjami branżowymi (np. IGU OZE), aby proces legislacyjny w obszarze transformacji energetycznej był przejrzysty, przewidywalny i oparty na wiedzy praktycznej oraz możliwościach rynku?
7. Czy rząd planuje powołanie pełnomocnika rządu ds. transformacji energetycznej w obszarze ogrzewnictwa, odpowiedzialnego za stałą koordynację dialogu z branżą i administracją publiczną?

Pragnę podkreślić, że polska branża kotlarska jest bardzo rozwinięta, stanowi ważną część krajowej gospodarki i zatrudnia tysiące osób. Aby nadal się rozwijać i inwestować w technologie, które będą służyć społeczeństwu w przyszłości, potrzebuje jasnych deklaracji dotyczących kierunków transformacji energetycznej.

Łączę wyrazy szacunku

Artur Gierada
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej