Interpelacja w sprawie niejasności i skutków zmian dotyczących rozliczania godzin ponadwymiarowych nauczycieli oraz braku transparentności w procesie legislacyjnym

Szanowna Pani Minister,

w dniu 28 października 2025 r. w Programie I Polskiego Radia wiceminister edukacji narodowej Katarzyna Lubnauer odniosła się do sytuacji związanej z rozliczaniem godzin ponadwymiarowych nauczycieli oraz problemów wynikających z nowelizacji przepisów Karty Nauczyciela.

W wypowiedzi wskazała m.in., że zmiany te miały być „rozwiązaniem wypracowanym wspólnie ze związkami zawodowymi“ i że inicjatywa w tym zakresie miała pochodzić ze strony organizacji związkowych. Z ust wiceminister padły także stwierdzenia, iż to związki zawodowe zgłaszały poprawki, które przyspieszyły wejście przepisów w życie, oraz że obecne problemy wynikają z „innej interpretacji prawa przez część samorządów“. Tego typu argumentacja budzi poważne wątpliwości, ponieważ oznacza, że Ministerstwo Edukacji Narodowej przyjęło rozwiązania legislacyjne o istotnych skutkach finansowych bez przeprowadzenia wystarczających analiz oraz bez zagwarantowania jednolitej interpretacji przepisów. W efekcie w wielu szkołach w całej Polsce doszło do paraliżu organizacyjnego – odwoływania wycieczek szkolnych, ograniczania zajęć pozalekcyjnych i sporów o rozliczanie godzin ponadwymiarowych. Zjawisko to wskazuje na brak kompleksowej oceny skutków regulacji (OSR) oraz brak testów finansowych i organizacyjnych, które powinny poprzedzać wprowadzenie tego rodzaju zmian.

Wiceminister zapowiedziała, że prace nad zmianą przepisów już trwają i że „spotykają się z grupami konsultacyjnymi“, jednak nie przedstawiono listy tych podmiotów ani zasad prowadzenia konsultacji. Nie podano również, jakie analizy, opinie i rekomendacje legły u podstaw decyzji o przyjęciu rozwiązań obecnie obowiązujących. Dodatkowo w wypowiedzi wiceminister pojawiły się niejasne sformułowania dotyczące m.in. „odrabiania dni zwolnienia lekarskiego przez nauczycieli“ oraz tzw. odliczenia 1/4 lub 1/5, które wymagają wyjaśnienia, gdyż nie znajdują jednoznacznego oparcia w obowiązujących przepisach.

Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jak przebiegał proces przygotowania zmian w Karcie Nauczyciela dotyczących rozliczania godzin ponadwymiarowych i które komórki organizacyjne MEN były za niego odpowiedzialne?
2. Z jakimi związkami zawodowymi oraz organizacjami branżowymi prowadzono konsultacje w tej sprawie – oraz jakie dokładnie propozycje zostały przez te podmioty zgłoszone?
3. Co skłoniło Ministerstwo Edukacji Narodowej do przyjęcia rekomendacji związków zawodowych w proponowanym kształcie i jakie argumenty merytoryczne uzasadniały takie decyzje?
4. Jakie analizy, wyliczenia lub opinie ekonomiczne zostały opracowane przez ministerstwo przed wprowadzeniem przepisów dotyczących rozliczania godzin ponadwymiarowych? Proszę o przedstawienie tych dokumentów lub informacji o ich braku.
5. Jakie skutki finansowe dla jednostek samorządu terytorialnego oraz dla budżetu państwa oszacowano przed nowelizacją Karty Nauczyciela – i jakie dane empiryczne posłużyły do tych wyliczeń?
6. W jaki sposób ministerstwo zweryfikowało, że przyjęte rozwiązania będą możliwe do wdrożenia w praktyce szkolnej, w tym w kontekście organizacji wycieczek, zawodów, konkursów czy zajęć pozalekcyjnych?
7. Jakie mechanizmy weryfikacji lub kontroli resortowej zastosowano, aby upewnić się, że wprowadzane zmiany nie spowodują różnic w interpretacji przepisów między samorządami?
8. Jak ministerstwo planuje rozwiązać problem nauczycieli, którzy utracili wynagrodzenie w wyniku odwołania zajęć lub wycieczek, oraz czy przewidziano mechanizm wyrównań?
9. Jakie działania naprawcze zostaną podjęte w ramach zapowiadanej nowelizacji – i jaki jest planowany termin przedstawienia projektu w Sejmie?
10. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić, aby nowe przepisy jednoznacznie regulowały kwestie wynagrodzeń za tzw. gotowość do pracy w sytuacji, gdy nauczyciel nie prowadzi zajęć z przyczyn od niego niezależnych?
11. Jak należy rozumieć wypowiedź wiceminister Katarzyny Lubnauer dotyczącą „odrabiania dni zwolnienia lekarskiego przez nauczycieli“?
    Proszę o wskazanie, na jakiej podstawie prawnej miałoby to następować, skoro zgodnie z Kartą Nauczyciela oraz przepisami Kodeksu pracy nauczyciel w okresie zwolnienia lekarskiego jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy.
12. Co oznacza przywołane przez wiceminister Lubnauer „odliczenie 1/4 lub 1/5“ w kontekście wynagrodzeń i jak ten mechanizm jest obecnie stosowany w praktyce?
13. Jak ministerstwo ocenia wpływ wprowadzonych zmian na motywację nauczycieli do podejmowania dodatkowych obowiązków (takich jak wycieczki, koła zainteresowań, projekty edukacyjne) i jakie działania zamierza podjąć, aby ten wpływ ograniczyć?

Wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej wskazują na brak spójności i przejrzystości w procesie przygotowywania przepisów dotyczących godzin ponadwymiarowych. Brak jednoznacznych wyjaśnień, analiz i dokumentacji rodzi uzasadnione wątpliwości co do rzetelności przygotowania nowelizacji Karty Nauczyciela oraz jej skutków dla nauczycieli i samorządów.

Zwracam się zatem z prośbą o przedstawienie szczegółowych wyjaśnień oraz o udzielenie oddzielnej i wyczerpującej odpowiedzi na każde z powyższych pytań.

Z wyrazami szacunku

Poseł na Sejm RP
Marcin Józefaciuk