Interpelacja w sprawie wydłużenia okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością oraz przeliczenia ich emerytur z uwzględnieniem rzeczywistego okresu sprawowania opieki

Racibórz, 20.10.2025 r.

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego z prośbą o podjęcie tematu w ramach wykonywania mandatu poselskiego zwracają się wyborcy zauważywszy istotny problem społeczny dotyczący opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością od urodzenia, którzy przez dziesięciolecia sprawują całodobową opiekę nad swoimi dziećmi, często rezygnując z życia zawodowego i prywatnego.

Opiekunowie ci, głównie matki, przez 30, 40 i więcej lat opiekują się swoimi dziećmi z głęboką, sprzężoną niepełnosprawnością intelektualną i fizyczną. W zamian za to otrzymują świadczenie pielęgnacyjne, które od 2010 r. nie jest już uzależnione od kryterium dochodowego, jednak wcześniej dostęp do tego wsparcia był bardzo ograniczony. Co więcej, przyznanie świadczenia na tzw. starych zasadach wiązało się z ograniczeniem opłacania składek emerytalno-rentowych wyłącznie do momentu osiągnięcia minimalnego stażu pracy (20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), niezależnie od długości faktycznie sprawowanej opieki.

W efekcie wielu opiekunów, którzy poświęcili całe swoje dorosłe życie na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, dziś - mimo wieloletniego wysiłku - otrzymuje najniższe możliwe świadczenia emerytalne, a niejednokrotnie są to emerytury znacznie poniżej progu egzystencji. To rażąco niesprawiedliwa sytuacja, która stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równego traktowania.

Rzecznik praw obywatelskich w swoich wystąpieniach, także podkreśla konieczność zmiany obecnych przepisów, wskazując na fakt, że ograniczenie okresu opłacania składek do minimalnego stażu jest nie tylko archaiczne (gdyż system emerytalny został gruntownie zreformowany i obecnie emerytury zależą od sumy zgromadzonych składek), ale również społecznie krzywdzące.

Ponadto warto przypomnieć, że instytucjonalna opieka nad osobą z głęboką niepełnosprawnością generuje ogromne koszty nawet przy najniższym standardzie. Tymczasem to rodziny ponoszą pełne koszty opieki domowej, odciążając tym samym budżet państwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne mające na celu wydłużenie okresu opłacania składek emerytalno-rentowych za opiekunów dorosłych dzieci z niepełnosprawnością na cały okres rzeczywistej opieki, a nie tylko do osiągnięcia minimalnego stażu (20/25 lat)?
2. Czy ministerstwo rozważa możliwość ponownego przeliczenia emerytur opiekunów, którzy już przeszli na emeryturę, z uwzględnieniem całego okresu sprawowania opieki, a nie tylko limitowanego stażu?
3. Czy rozważane są działania mające na celu zwiększenie ochrony emerytalnej dla osób sprawujących długoletnią opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnością - np. poprzez specjalny dodatek emerytalny lub uwzględnienie pełnych lat opieki jako okresów składkowych?
4. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zapobiegania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu opiekunów seniorów, którzy na skutek obowiązujących przepisów otrzymują świadczenia emerytalne nieodpowiadające ich wieloletniemu poświęceniu i pracy?

Zwracam się z prośbą o potraktowanie tej interpelacji z należytą powagą oraz o udzielenie informacji o planowanych i podejmowanych działaniach legislacyjnych w tej sprawie.

Z poważaniem

Gabriela Lenartowicz