Interpelacja w sprawie cen skupu mleka w Polsce

W ostatnich miesiącach rynek mleka surowego w Polsce cechuje się znaczną zmiennością cen skupu, jednoczesnymi wzrostami i spadkami w krótkich okresach, a także wyraźnymi różnicami regionalnymi w poziomie stawek płaconych producentom. Z danych przygotowywanych przez Główny Urząd Statystyczny oraz analiz resortowych wynika, że średnia cena netto skupu mleka surowego we wrześniu 2025 r. wyniosła 223,47 zł/1 hl (ok. 2,23 zł/l), co w ujęciu rocznym oznacza wzrost, lecz w ujęciu miesięcznym notowano już niewielkie osłabienie - a jednocześnie raporty branżowe wskazują na potencjalne ryzyko spadków stawek w kolejnych miesiącach związanych z wahaniami popytu na produkty mleczarskie. Tak duża dynamika i regionalne zróżnicowanie przekładają się na realne problemy finansowe gospodarstw produkujących mleko, w szczególności małych i średnich gospodarstw, które mają ograniczone możliwości absorpcji kosztów zmiennych i amortyzowania strat przy nagłych spadkach skupu.

Ponadto, według analiz rocznych i raportów specjalistycznych, na poziom cen skupu wpływają: podaż surowca na rynek krajowy, ceny produktów mleczarskich na rynkach światowych, polityka handlowa i eksportowa, marże przetwórców oraz relacje handlowe między producentami a spółdzielniami i prywatnymi przetwórcami. Z punktu widzenia stabilności sektora istotne są mechanizmy zwiększające transparentność ustalania cen (np. formuły cenowe w umowach kontraktacyjnych), instrumenty łagodzące nagłe spadki dochodów producentów oraz wzmacnianie pozycji negocjacyjnej małych dostawców surowca.

Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz społeczne znaczenie sektora mleczarskiego dla obszarów wiejskich i bezpieczeństwa żywnościowego kraju, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania monitorujące i analityczne prowadzi ministerstwo w związku z obserwowanymi w 2025 r. wahaniami cen skupu mleka (w tym: jakie dane i z jaką częstotliwością są zbierane oraz jakie wskaźniki są analizowane)? Proszę o przedstawienie zestawienia danych, na których opiera się resort przy ocenie sytuacji rynkowej.

2. Czy ministerstwo posiada bieżące analizy dotyczące struktury cen produktów mleczarskich w łańcuchu wartości - od ceny skupu do ceny detalicznej - oraz raporty o marżach pośredników i przetwórców? Jeśli tak, proszę o udostępnienie lub wskazanie zakresu tych analiz (ostatnie 24 miesiące).

3. Jakie konkretne kroki ministerstwo zamierza podjąć lub rekomenduje w celu poprawy sytuacji małych i średnich producentów mleka, narażonych na nagłe spadki stawek skupu (np. wsparcie płynnościowe, instrumenty krótkoterminowe, programy doradcze, promocja kontraktów długoterminowych)?

4. Czy ministerstwo analizowało możliwość wprowadzenia mechanizmów zwiększających transparentność umów skupu (np. obowiązek ujawniania kryteriów jakościowych i formuł cenowych w umowach między przetwórcą a dostawcą)? Jeśli tak, jakie wnioski i rekomendacje wynikają z tych analiz?

5. Jakie działania resort podejmuje w zakresie stabilizowania eksportu i importu produktów mleczarskich (w tym wsparcia handlu zagranicznego), aby złagodzić presję na cenę surowca wynikającą z wahań popytu międzynarodowego? Proszę o informację o ewentualnych negocjacjach, instrumentach promocyjnych lub ułatwieniach dla eksporterów.

6. Czy ministerstwo monitoruje i analizuje relacje koncentracji rynku przetwórstwa mleka (udziały rynkowe największych przetwórców) oraz ich wpływ na poziom cen skupu? Jeśli tak, proszę o opis metod i wniosków z takich analiz oraz o informację, czy rozważane są działania antykoncentracyjne lub regulacyjne.

7. Jakie wsparcie informacyjne i szkoleniowe ministerstwo planuje zapewnić producentom w zakresie zarządzania ryzykiem cenowym (np. instrumenty hedgingowe, grupy producenckie, kontrakty zabezpieczające, programy doradcze)? Czy są planowane projekty współfinansowane ze środków krajowych lub unijnych skierowane do sektora mleczarskiego?

8. W jakim terminie ministerstwo planuje przedstawić długofalową strategię dla sektora mleczarskiego, która obejmowałaby stabilizację dochodów producentów, poprawę łańcucha wartości oraz zwiększenie konkurencyjności polskich produktów mleczarskich na rynkach zagranicznych?