Interpelacja w sprawie planowanych przez rząd RP działań i programów wspierających gminy wiejskie w inwestycjach drogowych

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie planowanych przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej działań oraz programów wspierających gminy wiejskie w inwestycjach drogowych.

Na ten problem zwrócił mi uwagę wójt gminy Kutno (woj. łódzkie), który wskazuje, iż w ostatnich miesiącach samorządy wiejskie borykają się z brakiem dostępu do rządowych programów finansowania budowy i modernizacji dróg lokalnych. Wójt podkreśla, że w latach 2019–2023 funkcjonowały skuteczne mechanizmy wsparcia ze środków centralnych, które umożliwiły gminom wiejskim i miejsko-wiejskim realizację wielu niezbędnych inwestycji drogowych. Po roku 2023 jednak jest zauważalny wyraźny spadek poziomu wsparcia, a nowe instrumenty finansowe nie zastąpiły dotychczasowych programów w wystarczającym zakresie.

W latach 2019–2023 Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg (RFRD) – wcześniej funkcjonujący jako Fundusz Dróg Samorządowych – stanowił jedno z najważniejszych źródeł dofinansowania inwestycji drogowych na szczeblu lokalnym. Z danych Ministerstwa Infrastruktury wynika, że w tym okresie:

• zrealizowano lub rozpoczęto ponad 18 tysięcy inwestycji drogowych na poziomie gmin i powiatów,
• łączna długość przebudowanych lub wyremontowanych dróg lokalnych wyniosła ponad 17 tysięcy kilometrów,
• wartość udzielonego dofinansowania przekroczyła ponad 13 miliardów złotych,
• przeciętne dofinansowanie sięgało 60% wartości inwestycji, co w wielu gminach było warunkiem rozpoczęcia prac.

Dzięki tym środkom setki gmin wiejskich zyskały nowe lub zmodernizowane drogi, poprawiając tym samym dostępność komunikacyjną terenów wiejskich, zwiększając bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz wspierając lokalną gospodarkę.

Tymczasem w 2024 roku – jak wynika z licznych sygnałów płynących od samorządów – nie uruchomiono dotychczas nowej edycji RFRD, a możliwości pozyskania środków z innych źródeł (np. z Polskiego Ładu, funduszy europejskich czy programów resortowych) są ograniczone lub obarczone znacznymi wymaganiami formalnymi.

W efekcie wiele gmin wiejskich, takich jak gmina Kutno i inne jednostki o podobnym charakterze, jest zmuszonych do wstrzymania przygotowanych projektów drogowych lub ograniczenia planów inwestycyjnych. W niektórych przypadkach, jak sygnalizują wójtowie, zostały wstrzymane już rozpoczęte prace projektowe z uwagi na brak gwarancji finansowania z budżetu państwa.

Warto przypomnieć, że modernizacja dróg gminnych i powiatowych jest jednym z kluczowych czynników wyrównywania szans rozwojowych między Polską miejską a wiejską. Dostępność dobrej infrastruktury transportowej wpływa na:

• rozwój lokalnego rolnictwa i przedsiębiorczości,
• poprawę jakości życia mieszkańców,
• bezpieczeństwo uczniów dojeżdżających do szkół,
• atrakcyjność inwestycyjną terenów wiejskich.

Brak kontynuacji lub ograniczenie rządowego wsparcia w tym zakresie może spowodować pogłębienie różnic rozwojowych oraz zahamowanie modernizacji infrastruktury w mniejszych gminach. Zwracam uwagę, że gminy wiejskie stanowią ponad 60% wszystkich jednostek samorządu terytorialnego w Polsce, a ich potrzeby infrastrukturalne w zakresie dróg lokalnych wciąż pozostają ogromne. Brak systemowego wsparcia ze strony państwa może doprowadzić do utrwalenia nierówności rozwojowych między regionami oraz utrudnić realizację założeń polityki zrównoważonego rozwoju.

Dlatego proszę Pana Ministra o przedstawienie planów rządu w zakresie dalszego wspierania inwestycji drogowych na obszarach wiejskich oraz o rozważenie wznowienia dedykowanych programów rządowych w tym obszarze.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. Czy rząd RP planuje uruchomienie w najbliższym czasie nowych programów wsparcia dla gmin wiejskich w zakresie inwestycji drogowych?
2. Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje kontynuację lub reaktywację Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg bądź stworzenie jego następcy o podobnym profilu i zasadach finansowania?
3. Jakie środki finansowe przewidziano w budżecie państwa na rok 2025 na inwestycje w infrastrukturę drogową na szczeblu lokalnym z uwzględnieniem gmin wiejskich?
4. Czy są planowane zmiany w zasadach przyznawania dotacji celowych, które pozwoliłyby na większe wsparcie dla gmin o niższej zamożności i ograniczonych dochodach własnych?
5. Czy resort analizował skutki gospodarcze i społeczne ograniczenia rządowego wsparcia inwestycji drogowych po 2023 roku?

Z wyrazami szacunku

dr Tomasz Rzymkowski
Poseł na Sejm RP