Interpelacja w sprawie bezprecedensowych kontroli prowadzonych przez Narodowy Instytut Wolności w organizacjach pozarządowych

Warszawa, 27.10.2025 r.

Szanowny Panie Ministrze,

od szeregu miesięcy otrzymuję od działaczy społecznych z całego kraju informacje o zmasowanych kontrolach prowadzonych przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW) w organizacjach pozarządowych w związku z realizacją przez nie w latach 2018-2023 programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Kontrole te trwają wiele miesięcy, są nierzadko przedłużane. Zdarza się, że jedna organizacja jest poddawana kontroli wielokrotnie w związku z realizacją różnych projektów. Działacze organizacji pozarządowych sygnalizują, że kontrole te noszą znamiona działań represyjnych, które są nakierowane na to, aby organizację zmusić do zwrotu części lub całości już zrealizowanej dotacji ze środków publicznych. W wielu przypadkach kontrolowane organizacje są informowane, że kontrola ma charakter doraźny i nie wynika z planu kontroli.

Na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2024 r., poz. 907) oraz z uwagi na nadzór przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego nad Narodowym Instytutem Wolności uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile razy i kiedy „Plan kontroli na 2024 rok zadań dofinansowanych przez NIW w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego” był nowelizowany po 13 marca 2024 r.?
2. Które projekty zostały włączone do „Planu kontroli na 2024 rok zadań dofinansowanych przez NIW w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego” w jego pierwotnej wersji? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej.
3. Które projekty, które zostały włączone do „Planu kontroli na 2024 rok zadań dofinansowanych przez NIW w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego” w jego pierwotnej wersji, zostały wykreślone z planu kontroli i dlaczego? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej.
4. Które projekty, które zostały włączone do „Planu kontroli na 2024 rok zadań dofinansowanych przez NIW w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego” w wyniku nowelizacji planu kontroli po 13 marca 2024 r. i dlaczego? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej.
5. Które projekty zostały skontrolowane w 2024 r. przez NIW w ramach „Planu kontroli na 2024 rok”, a które projekty zostały objęte w 2024 r. kontrolą w trybie doraźnym? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej, z zaznaczeniem czy kontrola odbywała się planowo czy w trybie doraźnym.
6. Które projekty zostały włączone do „Planu kontroli na 2025 rok zadań dofinansowanych przez NIW w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego”? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej.
7. Które projekty zostały skontrolowane od 1 stycznia 2025 r. do dnia dzisiejszego przez NIW w ramach „Planu kontroli na 2025 rok”, a które projekty zostały objęte w 2025 r. kontrolą w trybie doraźnym? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej, z zaznaczeniem czy kontrola odbywała się planowo czy w trybie doraźnym.
8. W których przypadkach kontrola zadań dofinansowanych przez NIW w ramach programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego prowadzona od 13 marca 2024 r. do dnia dzisiejszego zakończyła się wezwaniem organizacji kontrolowanej do zwrotu części lub całości dotacji i dlaczego? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej, z zaznaczeniem czy kontrola odbywała się planowo czy w trybie doraźnym oraz ze wskazaniem konkretnych uchybień wskazanych przez NIW skutkujących decyzją zwrotową?
9. W których przypadkach wezwanie do zwrotu części lub całości dotacji okazało się skuteczne? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej, z zaznaczeniem czy kontrola odbywała się planowo czy w trybie doraźnym oraz ze wskazaniem dochodzonej i zwróconej kwoty.
10. W których przypadkach wszczęte zostało postępowanie administracyjne w związku ustaleniami kontroli, o których mowa wyżej? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej.
11. W których przypadkach postępowanie administracyjne wszczęte w związku z ustaleniami kontroli, o których mowa wyżej zostało zakończone i z jakim skutkiem? Proszę o przekazanie kompletnej listy, o której mowa wyżej.

Z poważaniem

Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP