Interpelacja w sprawie uznania zatrudnienia pielęgniarek i lekarzy w placówkach środowiskowych, mieszkaniach treningowych i wspomaganych oraz innych jednostkach pomocy społecznej i rehabilitacji społeczno-zawodowej za wykonywanie zawodu

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego wpłynęły wystąpienia organizacji i instytucji zajmujących się psychiatrią środowiskową oraz rehabilitacją społeczną osób z niepełnosprawnościami dotyczące potrzeby zmian w ustawach regulujących wykonywanie zawodu pielęgniarki, położnej i lekarza.

Z przekazanych pism wynika, że obowiązujące przepisy ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej oraz ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty nie uwzględniają zatrudnienia w licznych placówkach środowiskowych i wspierających, takich jak:

• środowiskowe domy samopomocy,
• mieszkania treningowe i wspomagane,
• centra seniora,
• ośrodki wsparcia prowadzone w oparciu o ustawę o pomocy społecznej,
• placówki realizujące zadania z zakresu rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami finansowane m.in. przez PFRON.

W efekcie pielęgniarki i lekarze pracujący w tych jednostkach, mimo wykonywania czynności medycznych, nie mają zachowanej ciągłości wykonywania zawodu, a po pięciu latach takiego zatrudnienia mogą utracić prawo wykonywania zawodu. Powoduje to zniechęcenie personelu medycznego do pracy w tych miejscach i utrudnia zapewnienie adekwatnej opieki zdrowotnej osobom chorym psychicznie, z niepełnosprawnościami czy w podeszłym wieku.

Problem ten został wielokrotnie podnoszony przez środowiska społeczne:

• Małopolski Komitet Rozwoju Ekonomii Społecznej (MKRES) w piśmie z dnia 20 lutego 2024 r. zwrócił uwagę, że brak uznania takiego zatrudnienia za wykonywanie zawodu pielęgniarki zagraża ciągłości opieki w placówkach środowiskowych i postulował uzupełnienie art. 4 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej o odpowiedni zapis.
• Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych przekazało w marcu 2024 r. do Ministerstwa Zdrowia propozycję dodania nowych punktów w art. 4 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej oraz w art. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Jednak zaproponowany katalog obejmuje wyłącznie zakłady pracy.
• Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Psychiatrii i Opieki Środowiskowej oraz Stowarzyszenie Rodzin „Zdrowie Psychiczne” w piśmie z dnia 5 kwietnia 2024 r. wskazały, że propozycja ta rozwiązuje problem tylko częściowo i postulowały rozszerzenie katalogu także o mieszkania treningowe, wspomagane i środowiskowe domy samopomocy.

Z perspektywy procesu deinstytucjonalizacji usług społecznych i zdrowotnych, prowadzonego zgodnie z Krajowym Planem Odbudowy i Strategią Rozwoju Usług Społecznych, niezbędne jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami, chorującym psychicznie i osobom starszym dostępu do opieki medycznej w środowisku lokalnym, blisko miejsca zamieszkania. Obecność pielęgniarek i lekarzy w takich placówkach ma fundamentalne znaczenie dla wczesnego reagowania na pogorszenie stanu zdrowia, wsparcia w farmakoterapii, psychoedukacji i zapobiegania hospitalizacjom.

Tymczasem obecny stan prawny tworzy bariery systemowe, utrudniając zatrudnianie personelu medycznego w strukturach środowiskowych oraz w placówkach pomocy społecznej, co stoi w sprzeczności z kierunkiem deinstytucjonalizacji i integracji opieki zdrowotnej z pomocą społeczną.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy lub prace legislacyjne dotyczące rozszerzenia katalogu miejsc uznawanych za wykonywanie zawodu pielęgniarki, położnej i lekarza o placówki środowiskowe, mieszkania wspomagane i inne jednostki wsparcia osób z niepełnosprawnościami?
2. Czy ministerstwo planuje współpracę z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz PFRON w celu opracowania spójnych rozwiązań prawnych umożliwiających zatrudnienie personelu medycznego w tych placówkach bez utraty prawa wykonywania zawodu?
3. Czy w ramach planowanych zmian zostanie uwzględniona potrzeba zapewnienia opieki pielęgniarskiej i lekarskiej w środowiskowych domach samopomocy, mieszkaniach treningowych i wspomaganych, centrach seniora oraz innych ośrodkach wsparcia prowadzonych na podstawie ustawy o pomocy społecznej?
4. W jakim terminie ministerstwo planuje przedstawić projekt zmian legislacyjnych w tym zakresie?

Z wyrazami szacunku

Maja Nowak
Posłanka na Sejm RP