Interpelacja w sprawie zasad przyjmowania petycji elektronicznych i uznawania podpisu zaufanego

Szanowni Panowie Ministrowie,

w ramach niniejszej interpelacji pragnę zwrócić się z kwestią dotyczącą problemu niejednolitej i niezgodnej z duchem prawa praktyki przyjmowania petycji składanych drogą elektroniczną przez organy administracji publicznej.

Zgodnie z art. 63 Konstytucji RP każdy obywatel ma prawo kierować petycje do organów władzy publicznej. Prawo to ma charakter konstytucyjny i nie powinno być ograniczane przez nadmierne wymogi formalne. W świetle obowiązującego art. 4 ustawy o petycjach, petycja może być złożona pisemnie lub elektronicznie, a w przypadku formy elektronicznej „może być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym“. Przepis ten jednoznacznie wskazuje na fakultatywny, a nie obowiązkowy charakter podpisu kwalifikowanego.

Pomimo tego część podmiotów publicznych – w tym niektóre urzędy marszałkowskie i jednostki samorządu terytorialnego – błędnie wymaga od obywateli użycia kwalifikowanego podpisu elektronicznego przy składaniu petycji, odmawiając przyjęcia dokumentów podpisanych podpisem zaufanym lub złożonych za pośrednictwem platformy ePUAP. Praktyka ta nie ma podstawy prawnej i w oczywisty sposób ogranicza konstytucyjne prawo obywateli do składania petycji.

Podpis zaufany, będący elementem państwowego systemu identyfikacji elektronicznej, zapewnia wysoki poziom bezpieczeństwa i jednoznaczne powiązanie czynności z osobą podpisującą. Wykorzystywany jest on powszechnie do załatwiania spraw administracyjnych, w tym do składania wniosków, odwołań czy podań, dlatego brak jego uznania przy petycjach jest nieuzasadniony.

Obecna sytuacja prowadzi do niejednolitości stosowania prawa, utrudnia obywatelom realizację przysługujących im praw i powoduje niepotrzebne obciążenie organów administracji publicznej. W świetle zasad proporcjonalności, zaufania obywatela do państwa oraz neutralności technologicznej, konieczne jest doprecyzowanie przepisów ustawy o petycjach oraz wydanie jednolitych wytycznych, które uregulują sposób przyjmowania petycji elektronicznych.

Obywatele podnoszą także potrzebę opracowania jednolitego formularza „Petycja“ w systemie ePUAP, usunięcia archaicznego określenia „bezpieczny podpis elektroniczny“ z Biuletynów Informacji Publicznej, a także przeprowadzenia szkoleń dla pracowników administracji w zakresie prawidłowego przyjmowania petycji elektronicznych i dopuszczalnych form podpisu.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy planuje się doprecyzowanie przepisów ustawy o petycjach w zakresie jednoznacznego uznania podpisu zaufanego i podpisu osobistego jako równoważnych podpisowi kwalifikowanemu przy składaniu petycji elektronicznych? Jeśli tak, to kiedy?
2. Czy resorty zamierzają opracować i wprowadzić jednolite wytyczne dla organów administracji publicznej w zakresie przyjmowania petycji składanych elektronicznie? Jeśli tak, to kiedy?
3. Czy przewiduje się opracowanie specjalnego formularza „Petycja“ w systemie ePUAP, który umożliwiałby złożenie petycji w sposób prosty i zgodny z wymogami ustawy? Jeśli tak, to kiedy?
4. Czy zostaną podjęte działania mające na celu usunięcie z Biuletynów Informacji Publicznej przestarzałych komunikatów o konieczności używania „bezpiecznego podpisu elektronicznego“? Jeśli tak, to kiedy?
5. Czy planowane są szkolenia dla pracowników administracji publicznej dotyczące prawidłowej obsługi petycji elektronicznych i akceptacji podpisu zaufanego jako pełnoprawnego sposobu identyfikacji wnioskodawcy?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej