Interpelacja w sprawie zmiany zasad rozliczania energii elektrycznej z instalacji fotowoltaicznych oraz zapewnienia stabilnych warunków rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich latach obserwujemy dynamiczny rozwój mikroinstalacji fotowoltaicznych w Polsce. Dzięki wsparciu programów rządowych i samorządowych, takich jak „Mój Prąd“ czy „Czyste Powietrze“ dziesiątki tysięcy gospodarstw domowych i małych firm zdecydowały się na inwestycję w odnawialne źródła energii. Niestety, po wprowadzeniu zmian w systemie rozliczeń prosumenckich w 2022 roku, wielu właścicieli instalacji fotowoltaicznych odczuło znaczne pogorszenie opłacalności inwestycji.

Nowy system tzw. net-billingu, oparty na rozliczaniu wartościowym według cen energii z rynku hurtowego, okazał się dla prosumentów nieprzewidywalny i często niekorzystny ekonomicznie. W efekcie tempo przyrostu nowych instalacji w ostatnich kwartałach zauważalnie spadło, a część inwestorów wstrzymuje decyzje o montażu fotowoltaiki. Dodatkowo pojawia się istotny problem dotyczący przyszłości najstarszych prosumentów, którzy rozliczają się w systemie net-meteringu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami umowy zawierane na zasadach tego systemu obowiązują przez 15 lat. Można zatem przypuszczać, że po zakończeniu tych umów prosumenci będą musieli zaprzestać oddawania energii do sieci. Pierwsze takie umowy zakończą się już za sześć lat.

W tym kontekście należy odnotować także zapowiedź nowego programu dofinansowania do zakupu przydomowych magazynów energii, dedykowanego właścicielom mikroinstalacji fotowoltaicznych. Program ma objąć również osoby rozliczające się w tzw. starym systemie, czyli net-meteringu. Jest to krok w dobrym kierunku, ponieważ magazyny energii stanowią kluczowy element stabilizacji sieci elektroenergetycznej oraz zwiększenia autokonsumpcji energii w gospodarstwach domowych. Wciąż jednak brak jest szczegółowych informacji dotyczących zasad programu – w tym wysokości wsparcia, przewidywanej pojemności dotowanych magazynów czy kryteriów kwalifikacji beneficjentów.

Na tle tych zapowiedzi szczególnie niepokojące są najnowsze dane dotyczące kondycji krajowego systemu elektroenergetycznego, który nie nadąża za tempem rozwoju odnawialnych źródeł energii. Latem, gdy produkcja z instalacji PV rośnie, a zapotrzebowanie na energię spada (np. w weekendy czy święta), dochodzi już do sytuacji, w których konieczne jest czasowe wyłączanie instalacji OZE – głównie farm fotowoltaicznych i wiatrowych. Na razie nie dotyczy to prosumentów, ale operatorzy alarmują, że bez zmian w systemie to tylko kwestia czasu. Jak podkreślają przedstawiciele PSE, system elektroenergetyczny nie ma obecnie wystarczającej elastyczności ani narzędzi do zagospodarowania nadwyżek energii z OZE. W 2025 roku w Polsce odnotowano już więcej godzin z cenami ujemnymi niż przez cały poprzedni rok, co oznacza, że ilość wytwarzanej energii w wielu momentach przekracza zapotrzebowanie odbiorców. Z danych Agencji Rynku Energii wynika, że na koniec kwietnia 2025 r. instalacje prosumenckie odpowiadały za 12,36 GW z 22,29 GW całkowitej mocy zainstalowanej w fotowoltaice. PSE ostrzega, że może dojść do sytuacji, w której wyłączone zostaną wszystkie źródła kontrolowane przez operatora, a nadal utrzyma się nadwyżka energii mogąca zakłócić pracę systemu europejskiego. Obecny system wydawania warunków przyłączenia – oparty na zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy“ – prowadzi do chaosu inwestycyjnego i wymaga strategicznego planowania. PSE szacuje, że potencjał OZE w Polsce może sięgnąć nawet 91 GW do 2030 roku, jednak realizacja tego potencjału wymaga nie tylko inwestycji w sieci przesyłowe i dystrybucyjne, ale również rozwoju przydomowych magazynów energii oraz nowoczesnych technologii zarządzania energią.

Szczególnie istotne jest to w kontekście województwa śląskiego, które przechodzi intensywną transformację energetyczną. Region ten, przez dekady oparty na górnictwie i energetyce konwencjonalnej, posiada ogromny potencjał w zakresie rozwoju mikroinstalacji OZE oraz prosumenckich modeli energetycznych. Miasta takie jak Rybnik, Gliwice czy Katowice inwestują w odnawialne źródła energii i poprawę efektywności energetycznej budynków, jednak dalszy rozwój wymaga stabilnych regulacji, sprawnej infrastruktury sieciowej oraz jasnych zasad rozliczeń. To właśnie w takich regionach inwestycje w fotowoltaikę, magazyny energii i lokalne sieci dystrybucyjne mogą przynieść największe efekty społeczne i środowiskowe.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi analizy dotyczące skutków finansowych i inwestycyjnych wprowadzenia systemu net-billingu dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw?
2. Czy resort rozważa zmianę obecnych zasad rozliczeń na bardziej korzystne i przewidywalne dla prosumentów – np. przez wprowadzenie gwarantowanej ceny odkupu energii, możliwości dłuższego okresu bilansowania lub powrotu do rozliczeń ilościowych (net-meteringu)?
3. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji zapewniających kontynuację rozliczania energii po upływie 15-letniego okresu obowiązywania umów prosumenckich zawartych w systemie net-meteringu?
4. W jakim terminie prosumenci mogą spodziewać się przedstawienia przez resort konkretnych propozycji legislacyjnych dotyczących zasad funkcjonowania po zakończeniu obowiązujących umów?
5. Kiedy zostanie ogłoszony nowy program dofinansowania przydomowych magazynów energii i jakie będą jego szczegółowe założenia, w tym wysokość wsparcia oraz grupy beneficjentów?
6. Czy jest planowane połączenie programu dopłat do magazynów energii z istniejącymi mechanizmami wsparcia (np. „Mój Prąd“ lub „Czyste Powietrze“), tak aby zapewnić kompleksowe podejście do rozwoju energetyki prosumenckiej?
7. Jakie działania planuje resort, aby zwiększyć elastyczność krajowego systemu elektroenergetycznego i uniknąć konieczności odłączania instalacji OZE, w tym prosumenckich, w okresach nadprodukcji energii?
8. Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wesprzeć regiony objęte transformacją energetyczną – w szczególności województwo śląskie – w rozwoju lokalnych systemów energetycznych, modernizacji sieci i budowie infrastruktury dla prosumentów?

Z wyrazami szacunku

Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP