Interpelacja w sprawie rejestru list zawodów niedostępnych dla cudzoziemców

Szanowna Pani Minister,

1 czerwca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 621) wprowadzająca domyślną dostępność poszczególnych zawodów dla cudzoziemców, pozostawiając jedynie w ramach wyjątku od tej zasady możliwość określania przez starostów „list zawodów niedostępnych dla cudzoziemców”.

Zgodnie z art. 31 ust. 3 tej ustawy „starosta, na uzasadniony wniosek dyrektora powiatowego urzędu pracy, po uzyskaniu pozytywnej opinii powiatowej rady rynku pracy, może określić listę zawodów, w stosunku do których odmawia się wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca ze względu na trudną sytuację na lokalnym rynku pracy, uzasadniającą ograniczenie możliwości podjęcia pracy przez cudzoziemców na terenie powiatu”.

Zgodnie z art. 31 ust. 5 tej ustawy „wojewoda zatwierdza listę, o której mowa w ust. 3, dokonując wpisu do rejestru, o którym mowa w ust. 6. Wojewoda bierze pod uwagę względy bezpieczeństwa państwa i polityki migracyjnej oraz potrzeby rynku pracy”. Natomiast zgodnie z art. 31 ust. 6 tej ustawy „minister właściwy do spraw pracy prowadzi rejestr list zawodów, o których mowa w ust. 3, w podziale na powiaty i województwa, i umieszcza go w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego tego ministra oraz w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia”.

W uzasadnieniu projektu tej zmiany czytaliśmy, że możliwe jest „zastąpienie obowiązującej, nieefektywnej procedury tzw. testu rynku pracy (sprawdzanie, czy na miejsce pracy, które ma zająć cudzoziemiec, jest możliwość zatrudnienia osoby bezrobotnej zarejestrowanej w urzędzie pracy) procedurą szybszą i efektywniejszą, stosowaną w odpowiednich przypadkach. Ze względu na utrzymujące się obecnie niskie bezrobocie w Polsce jest niewiele zarejestrowanych osób bezrobotnych, które powiatowe urzędy pracy mogą skierować do pracodawcy składającego ofertę pracy w związku z zamiarem zatrudnienia cudzoziemca. Jednak sytuacja na rynku pracy jest zróżnicowana w różnych regionach Polski. Projekt ustawy wprowadza elastyczną procedurę, która pozwoli poszczególnym powiatom decydować, w jakich zawodach i branżach ograniczyć możliwość powierzania pracy cudzoziemcom na terenie tego powiatu i w jakim okresie – większa rola powiatów to również zwiększenie roli publicznych służb zatrudnienia” (druk nr 949 Sejmu RP X kadencji – rządowy projekt ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, str. 157–158).

W trakcie prac ustawodawczych nad tym projektem na forum Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących rynku pracy oraz cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej parlamentarzyści Konfederacji, reprezentowani przez zastępcę przewodniczącego komisji posła Krzysztofa Mulawę, złożyli poprawkę, która przewidywała „odwrócenie zasady stosowania limitu cudzoziemców wykonujących pracę w taki sposób, że przesłanką odmowy udzielenia pozwolenia na pracę będzie sytuacja, w której rada powiatu bądź rada miasta, w przypadku miasta na prawach powiatu, nie określą, że dany zawód mieści się na liście dopuszczalnych zawodów wykonywanych przez cudzoziemców oraz w limicie ilościowym. […] To rada powiatu musi teraz stwierdzić, które zawody są niezbędne na jej terenie. Stwierdzamy, kogo potrzebujemy, a nie komu odmawiamy. […] Rada powiatu decydowałaby i podawała na podstawie tego zestawienia, jakich pracowników potrzebujemy. Przecież potrzebujemy pracowników celowanych”. Podczas posiedzenia komisji w dniu 6 lutego 2025 r. poprawka ta nie uzyskała jednak większości głosów – poparło ją tylko 9 posłów, przy sprzeciwie 13.

Przepis ten zastąpił dotychczasowe regulacje w tym zakresie zbliżone do poprawki proponowanej przez Konfederację – do 1 czerwca 2025 r. poszczególne zawody były dla cudzoziemców domyślnie niedostępne, a o ewentualnym dopuszczeniu ich do wykonywania tych zawodów decydował „test rynku pracy” przeprowadzany na podstawie art. 88c ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001, z późn. zm., uchylonej z dniem 1 czerwca 2025 r.), który uzależniał wydanie zgody na pracę cudzoziemcowi od uzyskania „informacji starosty właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy, sporządzonej z uwzględnieniem pierwszeństwa dostępu do rynku pracy dla obywateli polskich oraz cudzoziemców, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1–11”.

Dziennik „Rzeczpospolita” w artykule z dnia 23 maja 2025 r. pt. „Powstaną listy zawodów, w których nie zatrudnisz obcokrajowca. Na wypadek kryzysów” pisał: „Ustawa, która zacznie obowiązywać 1 czerwca 2025 r., daje możliwość tworzenia takich list, ale nie nakłada obowiązku ich sporządzania – uspokaja biuro prasowe Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. W praktyce starosta danego powiatu, jeśli będzie widział taką potrzebę – zdecyduje o przygotowaniu listy zawodów i rodzajów pracy, w których zezwolenia na pracę cudzoziemcom nie będą wydawane”.

Tymczasem „Dziennik Gazeta Prawna” w artykule z dnia 21 października 2025 r. pt. „Powstaje nowa lista zawodów deficytowych” pisze: „Do końca tego roku ma powstać projekt wykazu zawodów deficytowych, który uprawniałby do stosowania procedury pierwszeństwa przy rozpoznawaniu wniosków o wydanie zezwolenia na pracę oraz wiz pracowniczych – zapowiedział przedstawiciel Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na piątkowym posiedzeniu podzespołu problemowego ds. reformy rynku pracy Rady Dialogu Społecznego, zachęcając jednocześnie organizacje pracodawców do współpracy przy tworzeniu listy”. W dalszej części artykułu wspomniani są przede wszystkim: kierowcy, specjaliści branży informatycznej, fachowcy z branży budowlanej, opiekunowie dla osób starszych, pracownicy z branży medycznej, przemysłu, gospodarki magazynowej, spawacze, frezerzy, ślusarze, zbrojarze, betoniarze, pielęgniarki, pielęgniarze, salowe, dekarze, blacharze budowlani i położne.

Podstawą prawną dla określenia takiego „wykazu zawodów deficytowych” miałby być art. 29 ust. 1 wspomnianej wcześniej ustawy, zgodnie z którym „minister właściwy do spraw pracy, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, może określić, w drodze rozporządzenia, wykaz określający grupy zawodów, w których występują niedobory kadrowe”. W odróżnieniu jednak od tego przepisu przepis art. 31 ust. 6 nie ma charakteru fakultatywnego („może określić”), lecz obligatoryjny („prowadzi”).

W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:

1. Którzy dyrektorzy powiatowych urzędów pracy, jak dotąd, złożyli uzasadniony wniosek do starostów o określenie listy zawodów niedostępnych dla cudzoziemców?
2. Jeżeli wnioski, o których mowa w pyt. 1, zostały złożone, wnoszę o ich udostępnienie wraz ze wskazaniem terminów ich złożenia, a także zawodów, których one dotyczą.
3. Które powiatowe rady rynku pracy, jak dotąd, wydały pozytywną opinię względem określenia listy zawodów niedostępnych dla cudzoziemców?
4. Jeżeli opinie, o których mowa w pyt. 3, zostały wydane, wnoszę o ich udostępnienie wraz ze wskazaniem terminów ich wydania, a także zawodów, których one dotyczą.
5. Którzy starostowie w Polsce, jak dotąd, określili listy zawodów niedostępnych dla cudzoziemców, o których mowa w art. 31 ust. 3 wskazanej ustawy?
6. Jeżeli listy, o których mowa w pyt. 5, zostały już określone, wnoszę o ich udostępnienie wraz ze wskazaniem terminów oraz miejsc ich ogłoszenia, a także zawodów, których one dotyczą.
7. Czy, jak dotąd, miały miejsce przypadki, w których wniosek dyrektora powiatowego urzędu pracy został złożony, jednak nie uzyskał pozytywnej opinii powiatowej rady rynku pracy lub uzyskał opinię negatywną? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie powiatów, w których miały one miejsce.
8. Czy, jak dotąd, miały miejsce przypadki, w których został złożony wniosek dyrektora powiatowego urzędu pracy oraz uzyskał pozytywną opinię powiatowej rady rynku pracy, jednak pomimo to starosta nie określił listy zawodów niedostępnych dla cudzoziemców? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie powiatów, w których miały one miejsce.
9. W jakim konkretnie terminie ministerstwo planuje utworzenie rejestru list zawodów niedostępnych dla cudzoziemców, o którym mowa w art. 31 ust. 6 wskazanej ustawy?

Z wyrazami szacunku

Karina Bosak
Poseł na Sejm RP