Interpelacja w sprawie polskich priorytetów podczas Rady Ministerialnej ESA (CM25) i udziału w programach EO-ERS oraz LEO-PNT

Szanowny Panie Ministrze,

w nadchodzących latach Komisja Europejska planuje rozwój dwóch programów kosmicznych – Copernicus i EOGS. Programy te mają stanowić największe zamówienia systemów kosmicznych obserwacji Ziemi w nadchodzącej dekadzie. Szacowana wartość tych zamówień to ponad 100 miliardów złotych. Zgodnie z informacjami, jakie powziąłem, Komisja Europejska i jej odpowiednie organa planują zwiększenie budżetu programu Copernicus do 12 miliardów euro. Istotne jest, aby polskie firmy miały jak największy udział w realizowaniu zamówień związanych z tymi programami. Aby zwiększyć szansę polskich przedsiębiorców, należy zapewnić im grunt do rozwoju przez wspieranie ich udziału w realizacji zamówień programu ESA ERS, które negocjowane są w ramach ESA Council at Ministerial Level (CM25). Niestety, obecna konstrukcja programu ESA ERS może powodować ograniczanie roli polskich technologii do dostawcy segmentu naziemnego.

Kombinacja wymagań i terminów wdrożonych w związku z negocjacjami ze strony Niemiec, Francji i Włoch skutecznie ogranicza grono podmiotów, które je spełniają. Co za tym idzie wzmacnia duże, zagraniczne przedsiębiorstwa. Bez działań państwa polskie firmy zostaną zepchnięte do poziomu podwykonawców. Taka sytuacja tworzy zamknięty obieg, w którym najwięksi producenci nadal będą się rozwijać i zwiększać swoją przewagę nad mniej rozwiniętymi podmiotami z naszej części Europy, w tym Polski.

Polska wydaje się dziś być kluczowym płatnikiem w zakresie programu ESA ERS, na który planuje się wydatki rzędu 350 mln euro. Mając to na uwadze, znajdujemy się w dobrej pozycji negocjacyjnej do określenia warunków wydatkowania naszego wkładu.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jakie są priorytety rządu RP na nadchodzącą radę ministerialną ESA (CM25)? Czy te priorytety uwzględniają istotne z punktu widzenia wsparcie rozwoju nawigacji satelitarnej, w szczególności uczestnictwo Polski w programie LEO-PNT dotyczącym budowy dodatkowej warstwy satelitów nawigacyjnych na niskich orbitach okołoziemskich?

2. Czy Polska zamierza uczestniczyć w programie ESA ERS w komponencie obserwacyjnym (EO-ERS)? Jeśli tak, to proszę o przedstawienie polskich priorytetów w tym programie.

3. Czy w ramach programu EO-ERS rząd RP zamierza zabezpieczyć tzw. georeturn, który skoncentrowany będzie na optymalnej dla Polski budowie satelitów obserwacyjnych o możliwym wykorzystaniu dual-use? Warto zwrócić uwagę, że Hiszpania, która również będzie uczestniczyć w programie EO-ERS, ogromną część swojej składki w tym programie przeznacza na rozbudowę swojej narodowej konstelacji Atlantic Constellation. Czy rząd RP zamierza wykorzystać doświadczenie zdobyte przez polskie podmioty w ramach programu Camila realizowanego pod auspicjami ESA i w ramach EO-ERS, podobnie jak rząd hiszpański, rozbudować swoją konstelację Camila?

4. W ramach programu EO-ERS planowane jest stworzenie konsorcjów międzynarodowych. Z którymi krajami Polska zamierza takie konsorcja stworzyć? Proszę o informację: dlaczego te konkretnie kraje zostały wybrane?

5. Czy wśród technologii, która będzie w Polsce rozwijana w wyniku decyzji podjętych na CM25, znajdzie się satelitarna komunikacja kwantowa? Aspekt komunikacji kwantowej jest szczególnie istotny w perspektywie decyzji o zakupie przez Polskę satelitów telekomunikacyjnych w ramach programu IRIS2. Komunikacja kwantowa mogłaby się stać w przyszłości polską specjalizacją i zarazem polskim technologicznym wkładem w system IRIS2. Jednocześnie komunikacja kwantowa wpisuje się w założenia polskiej strategii kwantowej opublikowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji.

Z góry uprzejmie dziękuję za odpowiedzi.

Z wyrazami szacunku

Rafał Komarewicz