Interpelacja w sprawie zagrożeń środowiskowych i uciążliwości dla mieszkańców związanych z eksploatacją i rekultywacją hałdy pogórniczej w Radlinie

Szanowny Panie Ministrze, Szanowna Pani Minister,

w ostatnich miesiącach ponownie nasiliły się problemy związane z funkcjonowaniem hałdy pogórniczej w Radlinie, eksploatowanej przez spółki Polska Grupa Górnicza SA oraz Barosz-Gwimet sp. z o.o. Zgłaszane przez mieszkańców miasta uciążliwości przybrały rozmiary zagrażające zdrowiu oraz jakości życia lokalnej społeczności.

12 września 2025 r. starosta wodzisławski wydał decyzję administracyjną dotyczącą przetwarzania odpadów na terenie tej hałdy. Mimo licznych protestów mieszkańców oraz apelu Rady Miejskiej w Radlinie z dnia 26 listopada 2024 r., w którym wnioskowano o pilne działania ograniczające emisję pyłów i odorów, eksploatacja kontynuowana jest w dotychczasowym zakresie.

Mieszkańcy od lat skarżą się na intensywne zapylenie, osadzanie się tłustego, czarnego pyłu na posesjach, ogrodach i pojazdach, a także na uciążliwości zapachowe. Pył roznoszony przez wiatr uniemożliwia korzystanie z otoczenia domów i negatywnie wpływa na zdrowie – powodując kaszel, alergie i problemy z układem oddechowym.

Z doniesień Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach wynika, że hałda ta była już w 2023 r. miejscem niebezpiecznego osunięcia się materiału – zdarzenia, które doprowadziło do rozprzestrzenienia się chmury zanieczyszczeń nad Radlinem. W raporcie WIOŚ zaznaczono, że północna ściana zwałowiska pozostaje niestabilna, a przyczyną incydentu mogło być nagłe rozprężenie pary wodnej w wyniku kontaktu z rozgrzaną, zapożarowania masą wewnętrzną hałdy.

Pomimo zapewnień PGG SA o prowadzeniu prac rekultywacyjnych i wdrożeniu systemu monitoringu termicznego, sytuacja nie uległa poprawie. Świadczą o tym m.in. liczne nagrania mieszkańców ukazujące regularny opad pyłu; a także interwencje miasta.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także to, że z godnie z art. 362 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska: "organy administracji publicznej zobowiązane są do niezwłocznego podjęcia działań naprawczych w przypadku stwierdzenia zagrożenia dla środowiska" zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy aktualna działalność spółek PGG SA oraz Barosz-Gwimet sp. z o.o. na terenie hałdy w Radlinie odbywa się zgodnie z obowiązującymi decyzjami środowiskowymi i warunkami rekultywacji?

2. Jak wygląda aktualny stan dokumentacji prawnej dla hałdy – jakie decyzje o rekultywacji, gospodarowaniu odpadami, monitoringu są aktualne i jakie warunki określają?

3. Jakie kroki planuje ministerstwo w przypadku stwierdzenia niewłaściwego wykonania decyzji rekultywacyjnej?

4. Jakie działania kontrolne podjęły w ostatnich 12 miesiącach organy nadzoru środowiskowego i jakie są ich wyniki?

5. Jakie konkretne działania zostały podjęte w celu ograniczenia zapylenia i emisji w środowisku oraz eliminacji ryzyka zapożarowania?

6. Czy rozważane jest czasowe wstrzymanie działań na hałdzie do czasu opracowania niezależnej ekspertyzy dotyczącej stabilności i bezpieczeństwa zwałowiska?

7. W jakim czasie planowane jest zakończenie rekultywacji i jakie są przewidywane koszty oraz odpowiedzialność podmiotów-eksploatatorów?

8. Jakie działania naprawcze lub modernizacyjne zobowiązała się wdrożyć spółka PGG SA w ramach jej odpowiedzialności środowiskowej i społecznej?

9. Czy istnieje plan komunikacji z mieszkańcami i ich udziału w monitoringu, udostępnianiu wyników badań i raportów?

10. Czy mieszkańcy dotknięci negatywnymi skutkami funkcjonowania hałdy mogą liczyć na formy rekompensaty lub pomocy finansowej ze strony państwa lub spółki PGG SA?

11. Jakie odszkodowania lub wsparcie przewidziano dla mieszkańców dotkniętych pyłem, zapyleniem, utratą komfortu życia lub utratą zdrowia?

12. Jak wygląda aktualny stan dokumentacji prawnej dla hałdy – jakie decyzje o rekultywacji, gospodarowaniu odpadami, monitoringu są aktualne i jakie warunki określają?

Z uwagi na poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi oraz jakości środowiska naturalnego proszę o udzielenie szczegółowych informacji i przedstawienie konkretnego planu działań mającego na celu ograniczenie uciążliwości oraz zabezpieczenie interesów mieszkańców Radlina.