Interpelacja w sprawie zniesienia zakazu wznoszenia nowych obiektów budowlanych na terenach górniczych sołectwa Tomisławice i rekompensat dla mieszkańców i rolników poszkodowanych działalnością odkrywek węgla brunatnego

Gniezno, 22 października 2025 r.

Szanowna Pani Minister,

na podstawie oficjalnych komunikatów ZE PAK SA zakończenie wydobycia na odkrywce „Tomisławice" zaplanowano na przełomie marca i kwietnia 2026 roku.

Równocześnie, na terenach sołectwa Tomisławice utrzymywany jest zakaz zabudowy wynikający z dotychczasowej ochrony złoża i przeznaczenia pod eksploatację, mimo że według danych i obserwacji gminy - istotna część obszaru jest już zabudowana, a dalsza eksploatacja nie jest planowana (aktualnie sprzęt górniczy jest faktycznie wycofywany).

Planowane zakończenie eksploatacji złóż – zdaniem mieszkańców miejscowości Tomisławice - powoduje, że utrzymywanie zakazu jest dla nich niekorzystne, ponieważ uniemożliwia jakiekolwiek inwestycje na nieruchomościach stanowiących ich własność, a przeznaczonych dotychczas na działalność kopalnianą.

Utrzymanie obecnego stanu blokuje rozwój mieszkaniowy i gospodarczy, powoduje spadek wartości nieruchomości i generuje straty dla rolników (brak możliwości rozbudowy siedlisk, infrastruktury gospodarczej), podczas gdy lokalna społeczność powinna już przechodzić do etapu rewitalizacji/rekultywacji oraz dywersyfikacji funkcji terenów pogórniczych (w tym planowanych zbiorników wodnych i nowych form zagospodarowania).

Równocześnie mieszkańcy wskazują na sprawę rozszerzenia działań osłonowych na lokalne społeczności ponoszące ciężar transformacji na wzór rozwiązań przyjętych ustawą z dnia 17 sierpnia 2023 roku o osłonach socjalnych dla pracowników sektora elektroenergetycznego i branży górnictwa węgla brunatnego (urlopy energetyczne/górnicze, odprawy).

Radni Rady Gminy Wierzbinek 14 października 2025 roku - działając w imieniu społeczności lokalnej – sformułowali wniosek w sprawie zniesienia zakazu w wprowadzania nowych obiektów budowlanych na terenach górniczych sołectwa Tomisławice oraz podjęcia inicjatywy ustawodawczej w sprawie rekompensat dla mieszkańców i rolników poszkodowanych i wnoszą o:

1) niezwłoczne uruchomienie działań po stronie administracji geologicznej zmierzających do wcześniejszego (przed upływem 2030 r.) zniesienia ochrony planistycznej na terenach górniczych w Tomisławicach, na których eksploatacja została faktycznie zakończona lub nie jest już planowana — tak, aby gmina mogła bezzwłocznie znieść zakaz wprowadzania obiektów budowlanych w miejscowym planie. Podstawą powinno być rozliczenie zasobów złoża (dodatek do dokumentacji geologicznej) oraz odpowiednie skorygowanie granic złoża/obszaru górniczego i urealnienie danych w Krajowym Bilansie Zasobów Złóż Kopalin",

2) rozważenie przez organ koncesyjny podjęcia kroków w kierunku zmiany lub ograniczenia koncesji w zakresie obszarów, gdzie wydobycie nie będzie już prowadzone (przesłanka „bezprzedmiotowości" albo zmiana koncesji), co pozwoli szybciej odblokować tereny dla rozwoju mieszkaniowego i gospodarczego,

3) podjęcie inicjatywy ustawodawczej wprowadzającej mechanizmy osłonowe i rekompensacyjne dla mieszkańców i rolników dotkniętych długotrwałymi ograniczeniami na terenach.

Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedzi na pytania:

1. Czy Pani Minister i podległy Główny Geolog Kraju planuje podjęcie stosownych działań zgodnych z wnioskiem gminy Wierzbinek z 14 października 2025 roku?
2. Czy planowane jest wypracowanie systemowych rozwiązań ustawowych dla społeczności takich jak gmina Wierzbinek, a w szczególności sołectwo Tomisławice?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski