Interpelacja w sprawie przywrócenia podstawowej stawki podatku VAT do poziomu 22%

Szanowny Panie Ministrze,

od 2011 roku w Polsce obowiązuje podwyższona, „tymczasowa” stawka podatku od towarów i usług (VAT) w wysokości 23%. Została ona wprowadzona przez rząd PO–PSL w celu zasilenia budżetu państwa w okresie światowego kryzysu finansowego. Podwyżka miała mieć charakter przejściowy i zostać cofnięta, gdy sytuacja finansów publicznych ulegnie stabilizacji. Niestety po upływie piętnastu lat wciąż obowiązuje ten sam podwyższony poziom opodatkowania, mimo że gospodarka wielokrotnie notowała okresy wzrostu, a kryzys, który był pierwotnym uzasadnieniem tej decyzji, dawno już minął.

Kolejne rządy utrwalały ten stan, unikając zarówno powrotu do stawki 22%, jak i trwałego wpisania nowej stawki do ustawy o VAT. Z czasem do ustawy wprowadzono przepis, który w praktyce „zabetonował” wyższą stawkę, uzależniając jej obowiązywanie od poziomu wydatków na obronność. Zgodnie z art. 146 ef ustawy o podatku od towarów i usług, dopóki wydatki te przekraczają 3% PKB, stawka 23% ma pozostać w mocy. W obecnej sytuacji geopolitycznej – w obliczu wojny w Ukrainie, rosnących napięć międzynarodowych i zobowiązań sojuszniczych w ramach NATO – trudno sobie wyobrazić, by wydatki na obronność mogły spaść poniżej tego poziomu w najbliższych latach.

W praktyce oznacza to, że rozwiązanie, które miało być tymczasowe, stało się tak naprawdę stałym elementem systemu podatkowego. Tymczasowość trwająca już piętnaście lat jest trudna do zaakceptowania z punktu widzenia przejrzystości państwa i wiarygodności polityki fiskalnej. Utrzymywanie wyższej stawki VAT w nieskończoność skłania do zadania pytań o sens prawny i moralny takiego stanu rzeczy. Należy również zauważyć, że Polska posiada jedną z najwyższych stawek VAT w Unii Europejskiej — wyższą niż w wielu krajach o porównywalnym poziomie rozwoju gospodarczego.

Obywatele mają prawo oczekiwać od rządu jasnej deklaracji, czy i kiedy planuje on powrót do pierwotnej stawki, a jeśli nie, to dlaczego „tymczasowy” charakter wyższej stawki został utrzymany przez tak długi okres. Pytanie o przyszłość podstawowej stawki VAT ma szczególne znaczenie w kontekście inflacji, rosnących kosztów życia oraz konieczności wzmocnienia zaufania obywateli do instytucji państwa,

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Finansów planuje w najbliższych latach powrót do pierwotnej, 22-procentowej stawki podatku VAT? Jeśli tak, to kiedy? A jeśli nie, to co jest powodem takiej decyzji?
2. Jakie warunki ekonomiczne lub fiskalne muszą zostać spełnione, aby było to możliwe?
3. Czy rząd rozważa nowelizację art. 146 ef ustawy o VAT, który uzależnia wysokość stawki od poziomu wydatków na obronność? Jeśli tak, to kiedy? A jeśli nie, to co jest powodem takiej decyzji?
4. Czy Ministerstwo Finansów dysponuje analizami dotyczącymi skutków budżetowych i gospodarczych ewentualnego obniżenia stawki VAT o 1 punkt procentowy?
5. Jakie działania zamierza podjąć rząd, by odbudować zaufanie społeczne do zasadniczej przejrzystości polityki podatkowej, w tym uczciwego stosowania pojęcia „tymczasowości” w przepisach prawa?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP