Interpelacja w sprawie działań Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakresie edukacji chłopców i mężczyzn oraz planu powołania pełnomocnika ds. edukacji chłopców

Szanowna Pani Minister,

w związku z tym, że Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje powołanie pełnomocnika/pełnomocniczki do spraw edukacji chłopców w celu „wyrównywania szans edukacyjnych” oraz w związku z rosnącą w debacie publicznej i w mediach (w tym w środowiskach rodziców, nauczycieli i ekspertów) troską o niższe wyniki edukacyjne i inne wskaźniki dotyczące chłopców i młodych mężczyzn, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Informacje o planie powołania pełnomocnika były przytaczane przez prasę. Proszę o potwierdzenie i wyjaśnienie planów resortu.

Proszę o odpowiedzi szczegółowe, najlepiej z danymi liczbowymi, ze wskazaniem roku/okresu, źródła danych oraz ewentualnego rozkładu terytorialnego i prognoz:

1. Powołanie pełnomocnika
   a) Czy ministerstwo zamierza formalnie powołać pełnomocnika/pełnomocniczkę do spraw edukacji chłopców? Jeśli tak, proszę o podanie planowanego trybu powołania, przewidywanego zakresu obowiązków, kompetencji, struktury organizacyjnej (komu pełnomocnik będzie podlegać), planowanego budżetu i terminu rozpoczęcia pracy.
   b) Na jakiej podstawie prawnej lub wewnętrznej (akt ministerialny, rozporządzenie, zmiana ustawy itp.) planowane jest powołanie tego stanowiska?
   c) Jaki budżet będzie posiadał pełnomocnik/pełnomocniczka?
2. Diagnoza i potrzeby edukacyjne chłopców
   a) Czy ministerstwo posiada aktualny, systemowy raport o stanie edukacji chłopców w Polsce (obejmujący m.in. wyniki egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego, odsetek przedwczesnych odejść ze szkoły, oceny klasyfikacyjne, poziom frekwencji, wskaźniki niepowodzeń edukacyjnych)? Jeśli tak – proszę o udostępnienie tego raportu lub wskazanie, kiedy zostanie opublikowany.
   b) Jakie dane i analizy (ewaluacje, badania ilościowe i jakościowe) posłużyły/posłużą do uzasadnienia potrzeby powołania pełnomocnika?
3. Wyniki egzaminów – luka edukacyjna chłopców
   a) Proszę o przedstawienie danych porównawczych wyników egzaminu ósmoklasisty (odrębnie: część z języka polskiego, matematyka, język obcy) w rozbiciu na płeć – dla ostatnich 5 lat szkolnych.
   b) Proszę o przedstawienie danych porównawczych wyników egzaminu maturalnego (średnie wyniki przedmiotów obowiązkowych i wybranych przedmiotów rozszerzonych) w rozbiciu na płeć – dla ostatnich 5 lat.
   c) Czy ministerstwo dysponuje analizą przyczyn ewentualnej luki (np. czynniki środowiskowe, różnice w wyborze przedmiotów, uczestnictwo w zajęciach dodatkowych, różnice w tempie rozwoju, rola nauczycieli i pedagogów)? Jakie wnioski płyną z tych analiz?
4. Struktura kształcenia (licea – technika – szkoły branżowe) według płci
   a) Proszę o przedstawienie danych (najlepiej w procentach i liczbach bezwzględnych) dotyczących rozkładu uczniów/uczennic według płci pomiędzy: liceami ogólnokształcącymi, technikami oraz szkołami branżowymi I i II stopnia (ostatnie 5 lat; z rozbiciem na województwa).
   b) Czy ministerstwo monitoruje trendy w wyborach ścieżek kształcenia przez uczniów w zależności od ich płci (np. rosnący udział chłopców w technikach lub odwrotnie)? Jakie są prognozy i czy planowane są interwencje w systemie doradztwa zawodowego?
5. Szczegółowy podział płci w poszczególnych branżach szkolnictwa zawodowego
   a) Proszę o zestawienie udziału płci w głównych kierunkach kształcenia zawodowego – dane za ostatnie 3 lata.
   b) Czy ministerstwo analizuje przyczyny segregacji płciowej w zawodach i jakie działania planuje podjąć, by zwiększyć równowagę płciową w zawodach typowo „jednopłciowych”?
6. Niepowodzenia edukacyjne i porzucenia – procenty według płci
   a) Proszę o podanie odsetka niepowodzeń edukacyjnych (np. powtarzanie klasy, przerwanie nauki przed ukończeniem etapu, nieukończenie szkoły) w szkołach podstawowych, liceach, technikach i szkołach branżowych (I i II stopnia) w podziale na płeć – za ostatnie 5 lat (dane z SIO).
   b) Proszę o dane dotyczące odsetka tzw. wczesnych porzucających naukę (ang. early school leavers) z podziałem ze względu na płeć.
7. Szkoły specjalne i edukacja specjalna – rozkład według płci
   a) Proszę o wskazanie liczby i procentowego udziału uczniów i uczennic w szkołach specjalnych (szkoły specjalne i oddziały integracyjne) w podziale na płeć (ostatnie 3 lata).
   b) Czy obserwowane są istotne różnice w kierunkach kształcenia specjalnego ze względu na płeć? Jakie działania są podejmowane, by zapewnić równy dostęp do usług specjalistycznych?
8. Kadra pedagogiczna i jej wpływ – podział ze względu na płeć
   a) Jak kształtuje się rozkład płci wśród nauczycieli i wychowawców na poszczególnych poziomach edukacji (przedszkola, szkoła podstawowa, szkoła średnia kształcąca w zawodzie i ogólnokształcąca)?
   b) Czy ministerstwo planuje działania mające na celu zwiększenie obecności mężczyzn w edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej (np. kampanie rekrutacyjne, zmiany warunków zatrudnienia)? Jakie są prognozy i ewentualny budżet tych działań?
9. Działania wyrównujące szanse – ewaluacje, badania, kamienie milowe
   a) Jakie konkretnie działania (programy, pilotaże, projekty) ministerstwo planuje lub realizuje w celu wyrównania szans edukacyjnych między płciami? Proszę o opis, harmonogram wdrożenia oraz wskazanie mierzalnych wskaźników sukcesu (kamieni milowych) i budżetu.
   b) Czy planowane są niezależne ewaluacje skuteczności podjętych działań? Kto będzie ewaluatorem, jakie będą metody i terminy publikacji wyników?
   c) Czy ministerstwo przewiduje finansowanie badań społeczno-edukacyjnych analizujących przyczyny różnic w wynikach osiąganych przez chłopców i dziewczęta (ilościowe i jakościowe)? Jeśli tak – proszę o zakres badań i harmonogram.
10. Polityka programowa i szkolna praktyka
    a) Czy ministerstwo przeprowadziło/przeprowadzi analizę programów nauczania, testów, egzaminów i etapowych sprawdzianów pod kątem ewentualnej stronniczości metodologicznej lub treści, które mogłyby faworyzować jeden z punktów rozwojowych czy stylów uczenia się? Jeśli tak – proszę o wyniki tych analiz.
    b) Czy planowane są zmiany programowe bądź rekomendacje dla nauczycieli dotyczące pracy z chłopcami (metody aktywizujące, praca z motywacją, adaptacja oceniania, doradztwo pedagogiczne)?
11. Aspekty zdrowia psychicznego, wsparcie socjalne i wychowawcze
    a) Proszę o przedstawienie danych i planów dotyczących wsparcia psychologiczno-pedagogicznego i zdrowia psychicznego uczniów w odniesieniu do płci (np. liczba pedagogów/psychologów przypadających na chłopców/dziewczęta, dostępność interwencji kryzysowych).
    b) Czy ministerstwo zamierza prowadzić kampanie edukacyjne adresowane do chłopców i ich rodzin (np. dotyczące czytelnictwa, motywacji szkolnej, korzystania z poradnictwa zawodowego/psychologicznego)?
12. Doradztwo zawodowe i rynek pracy
    a) Jakie działania podejmuje ministerstwo wraz z partnerami (przemysł, samorządy, pracodawcy), by zwiększyć zainteresowanie chłopców i mężczyzn zawodami przyszłości (np. branże technologiczne, informatyczne) oraz jednocześnie unikać reprodukowania stereotypów płciowych przy wyborze ścieżki zawodowej?
    b) Czy istnieją programy stypendialne lub partnerstwa z pracodawcami specjalnie ukierunkowane na wyrównanie dostępu do praktyk/zatrudnienia dla uczniów z poszczególnych płci?

Proszę o udzielenie odpowiedzi pisemnej na powyższe pytania oraz o udostępnienie wskazanych analiz/raportów i tabel danych (format cyfrowy). Ze względu na wagę problemu proszę o odpowiedź w ustawowym terminie przewidzianym dla interpelacji poselskich.

Z wyrazami szacunku

Marcin Józefaciuk