Interpelacja w sprawie planowanego podniesienia stawki podatku CIT dla banków

Szanowny Panie Ministrze.

rząd przedstawił projekt ustawy podnoszącej stawkę podatku od osób prawnych (CIT) dla banków z 19% do 30%. Ministerstwo twierdzi, że „zasady sprawiedliwości społecznej” wymagają opodatkowania „ponadnormatywnych zysków” tego sektora. Jak wskazują ekonomiści Forum Obywatelskiego Rozwoju, banki w Polsce nie wyróżniają się szczególnie wysoką rentownością kapitału własnego – spośród krajów naszego regionu tylko na Słowacji wskaźnik ten był w ubiegłym roku niższy. Co więcej, w dłuższym okresie banki nie charakteryzują się też wysoką rentownością na tle innych branż. W latach 2014-2023 średnia stopa zwrotu z kapitału własnego sektora bankowego wyniosła 6,2%, podczas gdy średnia dla sektora niefinansowego wyniosła ponad 10%.

Jak wskazuje Związek Banków Polskich, banki w Polsce są już teraz nieproporcjonalnie opodatkowane. W 2024 r. efektywna stopa opodatkowania wynosiła 31,4%, po proponowanych zmianach wyniesie 40%. Podatek bankowy w relacji do sumy bilansowej w latach 2016-2023 był najwyższy w Europie.

Wszystkie duże polskie banki są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Ze względu na swoją pozycję na GPW banki trafiają do portfeli inwestorów indywidualnych oraz funduszy inwestycyjnych, w tym funduszy i programów emerytalnych jak OFE czy PPK. Do OFE, czyli ponad 14 milionów przyszłych emerytów, należy ponad 22% akcji banków. Do akcjonariuszy mniejszościowych należy ponad połowa akcji banków notowanych na GPW. Wartość akcji należących do OFE w dniu, w którym minister Andrzej Domański ogłosił wprowadzenie domiaru dla banków, obniżyła się o niemal 8 mld zł.

Rząd próbuje uzasadnić wprowadzenie tego podatku sytuacją finansów publicznych, jednak problemem są ponadnormatywne - najwyższe w regionie i wyższej od unijnej średniej – wydatki.

1. Jak Ministerstwo Finansów definiuje „ponadnormatywne zyski”? W jakich warunkach należy je opodatkować?
2. Czy również inne branże mogą spodziewać się sektorowej podwyżki podatku dochodowego od osób prawnych w latach, w których osiągają wyższe zyski?
3. Kilka tygodni przed ogłoszeniem projektu ustawy podnoszącej CIT dla sektora bankowego Ministerstwo Finansów przedstawiło pomysł wprowadzenia Osobistego Konta Inwestycyjnego w celu zachęcenia Polaków do inwestowania na rynku kapitałowym. Czy Ministerstwo Finansów wzięło pod uwagę to, że uznaniowe podwyżki dla sektorów o dużym znaczeniu dla GPW może zniechęcać do inwestowania na rynku kapitałowym? Czy ministerstwo zbadało, czy efekt ten nie jest silniejszy od zachęt tworzonych przez OKI?
4. Dochody państwa z tytułu podwyższonego CIT dla banków mają wzrosnąć o 6,6 mld zł. Podobną kwotę (5,5 mld zł) rząd planuje w przyszłym roku przeznaczyć na dopłaty dla górnictwa. Czy Ministerstwo Finansów brało pod uwagę możliwość redukcji niektórych wydatków zamiast podnoszenia podatków?
5. W obliczu trudnych relacji z prezydentem i możliwości zawetowania przez niego ustawy dlaczego rząd zdecydował się przedstawić projekt ustawy budżetowej, który zakłada zwiększenie dochodów z CIT w związku z domiarem dla banków?