Interpelacja w sprawie dostosowania budowanych tuneli kolejowych w ciągu modernizowanej linii kolejowej nr 104 Chabówka-Nowy Sącz do funkcji budowli ochronnych (schronów)

Szanowni Panowie Ministrowie,

działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, w imieniu mieszkańców gminy Limanowa oraz samorządów powiatu limanowskiego, kieruję do Panów Ministrów interpelację w sprawie możliwości dostosowania budowanych tuneli kolejowych w ramach modernizacji linii kolejowej nr 104 Chabówka–Nowy Sącz do funkcji budowli ochronnych (schronów dla ludności).

Interpelację składam w związku z wpłynięciem do mojego biura poselskiego pisma wójta gminy Limanowa pana Jana Skrzekuta, w którym zwrócił się z prośbą o podjęcie działań w tym zakresie w związku z całkowitym brakiem obiektów ochronnych na terenie powiatu limanowskiego.

Na terenie gminy Limanowa w ramach inwestycji prowadzonej przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA jest realizowana modernizacja linii kolejowej nr 104, obejmująca budowę tunelu kolejowego wraz z tunelem ewakuacyjnym w miejscowościach Pisarzowa i Mordarka, a także są planowane kolejne obiekty tunelowe w miejscowości Koszary.

Z uwagi na charakter tych budowli – znaczne zagłębienie w gruncie, masywną konstrukcję, system wentylacji i dróg ewakuacyjnych – istnieje możliwość technicznego dostosowania ich do funkcji budowli ochronnych dla ludności cywilnej. Wymagałoby to jedynie ograniczonego zakresu dodatkowych prac projektowych i adaptacyjnych, niewpływających zasadniczo na harmonogram inwestycji.

Zgodnie z:

• art. 4 pkt 2 lit. b, art. 8 oraz art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. 2024 poz. 2486 z późn. zm.) do zadań organów administracji rządowej i samorządowej należy zapewnienie ochrony ludności oraz utrzymanie i budowa obiektów zbiorowej ochrony;
• art. 3 ust. 2 pkt 4 oraz art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. 2023 poz. 1229 z późn. zm.) do obowiązków administracji publicznej należy zapewnienie infrastruktury technicznej umożliwiającej ochronę ludności w sytuacjach kryzysowych i wojennych;
• art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. 2024 poz. 1223 z późn. zm.) inwestor publiczny ma obowiązek uwzględniać potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa w procesie planowania i realizacji inwestycji kolejowych.

Wobec braku obowiązujących rozporządzeń wykonawczych określających szczegółowe warunki techniczne budowli ochronnych (art. 686 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny) jednostki samorządu terytorialnego nie mają obecnie narzędzi do samodzielnego tworzenia takich obiektów. Dlatego też włączenie funkcji ochronnych do istniejących inwestycji infrastrukturalnych, zwłaszcza realizowanych ze środków publicznych, jest rozwiązaniem zgodnym z duchem ustawy i racjonalnym ekonomicznie.

Ostatnia inwentaryzacja infrastruktury ochronnej wykazała całkowity brak schronów na terenie powiatu limanowskiego. Tymczasem obszar ten liczy ponad 120 tysięcy mieszkańców, z których znaczna część zamieszkuje w strefie bezpośredniego oddziaływania linii kolejowej nr 104. Lokalizacja tuneli w pobliżu miejscowości o zwartej zabudowie (Pisarzowa, Mordarka, Koszary) oraz ich dogodna komunikacja z siecią dróg powiatowych i krajowych czyni te obiekty idealnymi kandydatami do pełnienia funkcji schronów dla ludności w sytuacjach zagrożenia militarnego, ekologicznego lub technicznego. Dostosowanie tuneli do tej roli byłoby przedsięwzięciem o znaczeniu strategicznym i humanitarnym, które przyczyniłoby się do realnego zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców południowej Małopolski.

W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Infrastruktury oraz PKP Polskie Linie Kolejowe SA rozważają możliwość przystosowania budowanych tuneli kolejowych na linii 104 do pełnienia funkcji budowli ochronnych dla ludności?
2. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi prace nad rozporządzeniem wykonawczym określającym warunki techniczne i zasady klasyfikacji budowli ochronnych (schronów, ukryć)?
3. Czy w ramach aktualnie realizowanych inwestycji infrastrukturalnych istnieje możliwość wprowadzenia obowiązku analizy potencjału obronnego obiektów inżynieryjnych?
4. Czy resorty właściwe ds. infrastruktury i bezpieczeństwa planują utworzenie programu wspierającego jednostki samorządu terytorialnego w zakresie budowy i adaptacji obiektów ochronnych?

Uwzględnienie elementów ochrony ludności w dużych inwestycjach publicznych, zwłaszcza takich jak modernizacja linii kolejowych o znaczeniu regionalnym i państwowym, stanowi najbardziej efektywny i racjonalny sposób realizacji konstytucyjnego obowiązku ochrony obywateli (art. 5 i 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Przystosowanie budowanych tuneli w Pisarzowej, Mordarce i Koszarach do funkcji schronów byłoby działaniem wpisującym się w politykę bezpieczeństwa narodowego i cele ustawy o obronie Ojczyzny, przy jednoczesnym minimalnym wzroście kosztów inwestycji.

Z poważaniem

Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Ryszard Terlecki
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej