Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia działań w zakresie humanitarnej eliminacji inwazyjnych gatunków obcych (IGO)

Szanowna Pani Minister!

Zwracam się z uprzejmą prośbą o pilne zaangażowanie się w sprawę istotną nie tylko z punktu widzenia ochrony środowiska i zgodności z przepisami prawa dotyczącymi inwazyjnych gatunków obcych (IGO), ale także z perspektywy odpowiedzialności za humanitarne traktowanie zwierząt oraz ochrony dobra wspólnego, jakim jest bezpieczeństwo publiczne i przyrodnicze.

Posłużę się opisem sytuacji, jaka istnieje na terenie miasta Rybnika, gdzie od kilku lat obecna jest populacja nutrii (Myocastor coypus) – inwazyjnego gatunku obcego, który zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podlega eliminacji ze środowiska naturalnego. Zgodnie z rekomendacjami Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach (RDOŚ) całkowita rezygnacja z eksterminacji możliwa jest wyłącznie po uprzednim odłowie wszystkich osobników i ich trwałym przeniesieniu do odpowiednich ośrodków przetrzymywania i opieki. Obecnie na terenie Rybnika funkcjonują dwa legalne ośrodki działające w oparciu o decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Z ogromnym zaangażowaniem w proces ten włączyły się organizacje społeczne, osoby prywatne i jednostki miejskie, które pomimo ograniczeń formalnoprawnych i finansowych realizują szereg działań mających na celu eliminację populacji w sposób zgodny z zasadami etyki, prawa i ochrony przyrody. Miasto Rybnik, w ramach posiadanych kompetencji, udzieliło wsparcia organizacyjnego i proceduralnego dla utworzenia dwóch legalnych ośrodków oraz współpracowało z Fundacją „Pet Patrol Rybnik”, która w 2024 roku odłowiła blisko 30 osobników, w tym ciężarną samicę. Mieszkańcy oraz lokalne organizacje społeczne angażują się w zbiórki publiczne, akcje edukacyjne i działania interwencyjne.

Pomimo tego zaangażowania, brak jest systemowego rozwiązania umożliwiającego finansowe i organizacyjne wsparcie ośrodków, które w sposób humanitarny i odpowiedzialny przejmują zadania z zakresu eliminacji inwazyjnych gatunków obcych. Obecnie całość działań prowadzona jest społecznie – przez wolontariuszy i organizacje pozarządowe – bez stabilnego źródła finansowania. Tymczasem, jak wynika z danych RDOŚ, środki publiczne przeznaczane są obecnie na odstrzał nutrii, w wysokości nawet 2250 zł za jedną sztukę, natomiast nie przewidziano żadnego mechanizmu finansowego wspierającego ośrodki, które prowadzą działania alternatywne w duchu humanitarnego traktowania zwierząt.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjęcie działań legislacyjnych mających na celu umożliwienie finansowego wsparcia dla ośrodków przetrzymujących nutrie w ramach działań zaradczych, na zasadach analogicznych do zamkniętych azylów dla zwierząt?
2. Czy resort rozważa wprowadzenie celowych dotacji, grantów lub rezerw budżetowych dla organizacji i jednostek realizujących zadania związane z humanitarnym odłowem i przetrzymywaniem nutrii?
3. Jakie działania podejmie ministerstwo w celu stworzenia systemowych rozwiązań współpracy między samorządami, RDOŚ a organizacjami społecznymi, tak aby obowiązek eliminacji inwazyjnych gatunków mógł być realizowany w sposób zgodny z zasadami humanitaryzmu i ochrony środowiska?
4. Czy możliwe jest uruchomienie programu pilotażowego w mieście Rybnik, który mógłby posłużyć jako modelowe rozwiązanie w skali kraju dla zarządzania populacją nutrii i innych IGO w sposób humanitarny i efektywny?

Z wyrazami szacunku

Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP