Interpelacja w sprawie faktycznego stanu funkcjonowania oraz efektów działań Funduszu Transformacji Województwa Śląskiego SA

Szanowny Panie Premierze,

Fundusz Transformacji Województwa Śląskiego SA (FTWŚ SA) miał być jednym z najważniejszych instrumentów wsparcia procesów społeczno-gospodarczej transformacji regionu górniczego.

Zgodnie z art. 2 ustawy, fundusz został powołany w celu wspierania dywersyfikacji gospodarki województwa śląskiego, tworzenia nowych miejsc pracy, wspierania działalności innowacyjnej oraz łagodzenia skutków likwidacji kopalń i zakładów przemysłowych.

Pomimo upływu ponad 18 miesięcy od jego powołania, działalność funduszu pozostaje w zasadzie symboliczna. Nie uruchomiono żadnych znaczących instrumentów finansowych, nie ogłoszono naborów projektów, a strategia działania – która miała stanowić podstawę operacyjną – została dopiero w połowie 2025 roku skierowana do konsultacji społecznych. Brak jest także informacji o jakichkolwiek efektach finansowych, inwestycyjnych czy społecznych działalności FTWŚ SA.

Z komunikatów publicznych wynika, że fundusz nadal nie posiada w pełni przyjętej strategii oraz skutecznie funkcjonującego mechanizmu wdrażania wsparcia. W międzyczasie środki unijne w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji są w regionie rozdysponowywane przez samorząd województwa, bez udziału instytucji rządowej, która miała zapewniać krajową koordynację i kontrolę nad kierunkiem transformacji.

Niejasna pozostaje również kwestia nadzoru właścicielskiego i politycznego nad funduszem.

Z dostępnych informacji wynika, że nadzór nad FTWŚ SA był przekazywany kolejno między Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwem Aktywów Państwowych, a następnie Ministerstwem Przemysłu – które obecnie jest w stanie reorganizacji. Brak jednoznacznego resortu odpowiedzialnego za fundusz skutkuje faktycznym paraliżem instytucjonalnym i brakiem rozliczalności za realizację ustawy.

Mieszkańcy Śląska oczekują, że powołany z inicjatywy rządu fundusz będzie realnie wspierał przemiany gospodarcze, tworzenie nowych miejsc pracy i przyciąganie inwestycji. Tymczasem w przestrzeni publicznej coraz częściej pojawiają się pytania, czy FTWŚ SA nie stał się jedynie fasadową strukturą, utrzymywaną ze środków publicznych bez wymiernego wpływu na region.

Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie funkcjonowania Funduszu Transformacji Województwa Śląskiego SA, powołanego ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz. U. 2023 poz. 203), prosząc o odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Kto obecnie sprawuje nadzór właścicielski i polityczny nad Funduszem Transformacji Województwa Śląskiego SA?
2. Czy fundusz posiada przyjętą strategię działania i kiedy została ona zatwierdzona przez właściwe organy nadzorcze?
3. Ile projektów gospodarczych, infrastrukturalnych lub społecznych zostało dotychczas sfinansowanych lub zakontraktowanych przez FTWŚ SA, w jakiej wysokości i w jakich lokalizacjach?
4. Jakie środki finansowe przeznaczone na działalność funduszu zostały dotychczas wykorzystane, a jakie pozostają niewykorzystane?
5. Jakie działania rząd podjął w celu uruchomienia pełnej działalności FTWŚ SA i jakie są przewidywane terminy wdrożenia jego instrumentów wsparcia?
6. Czy planowana jest nowelizacja ustawy o Funduszu Transformacji Województwa Śląskiego SA – jeśli tak, w jakim zakresie i kiedy projekt trafi do Sejmu?
7. W jaki sposób rząd zapewnia koordynację pomiędzy FTWŚ SA a samorządem województwa śląskiego, który realizuje środki z funduszu sprawiedliwej transformacji?
8. Ile nowych miejsc pracy powstało w wyniku działań finansowanych przez fundusz lub projekty rządowe powiązane z procesem transformacji regionu?
9. Czy Premier zamierza przeprowadzić kontrolę lub audyt funkcjonowania FTWŚ SA w związku z brakiem efektów jego działalności?
10. Jakie decyzje zostaną podjęte w zakresie przyszłości funduszu – w szczególności, czy rząd rozważa jego restrukturyzację lub włączenie do struktur innej instytucji rozwojowej?

Z poważaniem

Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP