Interpelacja w sprawie podjęcia prac legislacyjnych mających na celu objęcie dodatkiem dopełniającym wszystkich osób posiadających orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji

Gniezno, 13 października 2025 r.

Szanowna Pani Ministro,

renta socjalna przysługuje osobom, które stały się całkowicie niezdolne do pracy przed ukończeniem 18 lat (lub w trakcie nauki do 25. roku życia), natomiast renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, tym, którzy utracili zdolność do pracy w okresie zatrudnienia i mają wymagany staż ubezpieczeniowy.

Jedynym więc kryterium różniącym te grupy jest moment, w którym doszło do utraty zdolności do pracy. To czynnik całkowicie niezależny od człowieka. Nikt nie ma wpływu na wiek, w którym spotka go ciężka choroba czy wypadek.

W efekcie osoby z identycznym orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji otrzymują świadczenia o zupełnie różnej wysokości, a sam dodatek dopełniający w wielu przypadkach przewyższa wysokość świadczenia podstawowego przysługującego osobom z orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji pobierających inne świadczenia niż renta socjalna. Co więcej, dodatek dopełniający może być łączony z innymi świadczeniami, takimi jak świadczenie wspierające, zasiłek pielęgnacyjny czy renta rodzinna. Zatem otrzymywanie dodatku dopełniającego nie wyklucza prawa do innych świadczeń.

Zgodnie z art. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Nie każda osoba pobierająca rentę socjalną ani każda osoba pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy posiada takie orzeczenie, gdyż niezdolność do samodzielnej egzystencji stanowi odrębną, dodatkową ocenę lekarza orzecznika o ciężkim stopniu naruszenia sprawności organizmu.

Wszystkie osoby z orzeczoną niezdolnością do samodzielnej egzystencji codziennie zmagają się z ogromnymi ograniczeniami, nie są w stanie samodzielnie się ubrać, przygotować posiłku, zadbać o higienę czy poruszać się bez pomocy. Wymagają stałej opieki bliskich, profesjonalistów oraz dostępu do specjalistycznego sprzętu: wózków inwalidzkich, łóżek rehabilitacyjnych, podnośników, materacy przeciwodleżynowych i innych środków pomocniczych.

Trudno zrozumieć, dlaczego państwo różnicuje wsparcie dla osób w identycznej sytuacji zdrowotnej i życiowej, kierując się jedynie momentem powstania niepełnosprawności.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Analogiczna sytuacja zachodzi obecnie w odniesieniu do dodatku dopełniającego.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Panią Ministrę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy w ministerstwie dostrzega się zasadność rozszerzenia prawa do dodatku dopełniającego na wszystkie osoby z orzeczoną niezdolnością do samodzielnej egzystencji?
2. Jeśli tak, to czy planowane jest podjęcie prac legislacyjnych w powyższej sprawie?
3. Jaki byłby spodziewany koszt wprowadzenia tej zmiany?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski