Interpelacja w sprawie działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec przedsiębiorców, którzy utracili prawo do swoich składek emerytalnych

Szanowni Państwo Ministrowie,

w ostatnich tygodniach opinię publiczną poruszyła opisana przez portal Money.pl sprawa pt. „Odłożyła na emeryturę 350 tys. zł. Wszystko skonfiskował ZUS”.

To nie jest jednostkowy przypadek, lecz problem co najmniej 2000 przedsiębiorców w całej Polsce, którzy – często przez wiele lat – uczciwie odprowadzali składki emerytalne, wierząc w stabilność i rzetelność państwa.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na nowelizację ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 2022 roku, cofa ważność lat opłaconych składek, twierdząc, że osoby posiadające większościowe udziały w swoich spółkach „nie mogły być zatrudnione na etacie”, a tym samym „nie podlegały ubezpieczeniu”.

W efekcie ZUS unieważnia tytuły ubezpieczeniowe, przejmuje środki z kont emerytalnych i zalicza je na przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – kwoty sięgające setek tysięcy złotych, gromadzone przez ludzi przez 10, 15, a nawet 20 lat.

Takie działanie budzi poważne wątpliwości natury konstytucyjnej, etycznej i społecznej. Państwo nie może karać obywateli za to, że przez lata działali zgodnie z prawem, odprowadzali składki i budowali bezpieczeństwo emerytalne – zwłaszcza gdy przez cały ten czas ZUS przyjmował te środki bez zastrzeżeń.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile osób w skali kraju zostało objętych decyzjami ZUS unieważniającymi ich tytuł ubezpieczenia i pozbawiającymi środków zgromadzonych na koncie emerytalnym? Proszę o podanie danych liczbowych oraz łącznej wartości przejętych składek.
2. Na jakiej podstawie prawnej i w oparciu o jakie wytyczne ZUS dokonuje cofnięcia tytułu ubezpieczenia osobom będącym udziałowcami lub prezesami spółek, które równocześnie wykonywały w nich pracę etatową?
3. Czy rząd planuje nowelizację ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która przywróci możliwość odzyskania niesłusznie odebranych środków lub wprowadzi okres przejściowy chroniący tych, którzy działali w dobrej wierze?
4. Czy analizowano zgodność tych działań ZUS z konstytucyjną zasadą ochrony praw nabytych i zaufania obywateli do państwa (art. 2 Konstytucji RP)? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tej analizy.
5. Jakie są procedury odwoławcze w tego rodzaju przypadkach i ilu przedsiębiorcom udało się skutecznie odzyskać swoje środki?
6. Czy planowane jest wydanie jednolitych wytycznych dla ZUS w celu wstrzymania dalszych postępowań do czasu rozstrzygnięcia sprawy na poziomie legislacyjnym lub sądowym?
7. Czy ministerstwo rozważa utworzenie funduszu kompensacyjnego lub programu naprawczego dla osób, które utraciły zgromadzone środki emerytalne w wyniku decyzji administracyjnych podjętych po wielu latach od czasu opłacenia składek?

Państwo Ministrowie,

dla wielu z tych ludzi te pieniądze były jedynym zabezpieczeniem na starość. Dziś zostali z niczym – i z poczuciem, że państwo, któremu ufali, odwróciło się od nich.

To sytuacja, która wymaga natychmiastowej reakcji – nie tylko ze względu na skutki finansowe, ale przede wszystkim ze względu na elementarną sprawiedliwość społeczną i wiarygodność instytucji państwa.

Z wyrazami szacunku

Artur Łącki