Interpelacja w sprawie odpowiedzialności za osiąganie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych

Szanowna Pani Minister,

w związku z napływającymi sygnałami od jednostek samorządu terytorialnego oraz wykonawców usług w zakresie odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie zasad odpowiedzialności za osiąganie poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami odpowiedzialność za organizację systemu gospodarowania odpadami komunalnymi spoczywa na gminach. To one uchwalają regulamin utrzymania czystości i porządku, prowadzą działania edukacyjne, informacyjne oraz kontrolne, a także posiadają instrumenty prawne – w tym możliwość nakładania kar na mieszkańców za nieprawidłową segregację odpadów.

W praktyce jednak, jak wynika z rozstrzygnięć przetargowych w wielu gminach, w tym w przypadku, o którym informują wykonawcy, w umowach zawieranych z podmiotami odbierającymi odpady wprowadzane są zapisy, że to wykonawca odpowiada za osiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. Wykonawcy słusznie podnoszą, że taki zapis jest niezgodny z istotą obowiązków określonych w ustawie, ponieważ:

- gmina decyduje o zasadach odbioru i segregacji odpadów,
- gmina prowadzi działania edukacyjne oraz informacyjne,
- wykonawca ma obowiązek kontrolować jakość segregacji, sporządzać dokumentację i przekazywać informacje gminie, lecz nie posiada realnych narzędzi wpływu na mieszkańców w zakresie poprawy segregacji.

Dodatkowo w kraju funkcjonują zakłady zagospodarowania odpadów (ZUOK), które obsługują po kilka lub kilkanaście gmin. Poziomy recyklingu nie są wyliczane indywidualnie dla każdej gminy, lecz na podstawie uśrednionych danych dotyczących wszystkich dostarczających odpady. W opisanym przypadku zakład obsługuje ok. 198 tys. mieszkańców, podczas gdy wykonawca odbiera odpady z gminy liczącej ok. 2600 mieszkańców. W efekcie wykonawca może zostać obciążony karami za wyniki, na które faktycznie nie ma wpływu.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w ocenie ministerstwa zasadne jest, aby gmina w umowie przerzucała na wykonawcę odpowiedzialność za osiągnięcie poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych?

2. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych mających na celu jednoznaczne uregulowanie kwestii odpowiedzialności, tak aby nie było możliwości przerzucania obowiązków gminy na wykonawcę?

3. Czy rozważane jest wprowadzenie zmian w sposobie obliczania poziomów recyklingu, które pozwoliłyby uwzględnić ilość odpadów wysegregowanych u źródła – przez mieszkańców konkretnej gminy, a nie na podstawie danych zbiorczych z całego obszaru obsługiwanego przez zakład zagospodarowania odpadów?

Z wyrazami szacunku

Patryk Gabriel