Interpelacja w sprawie odmowy przyznania prawa do renty wdowiej po osobie pobierającej rentę specjalną przyznaną przez prezesa ZUS

Szanowna Pani Ministro!

do mojego biura poselskiego wpłynęła sprawa dotycząca odmowy przyznania prawa do renty wdowiej osobie, której zmarły małżonek w chwili śmierci pobierał rentę specjalną przyznaną przez prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na czas określony w drodze wyjątku.

Renty specjalne przyznawane są w sytuacji, kiedy ubezpieczony – w tym przypadku w wyniku ciężkiej choroby – nie jest w stanie dalej pracować i nie zdążył wypracować odpowiedniej liczby lat pracy. (Ten w trakcie pobierania tej renty zmarł). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych posiada uprawnienie do przyznania emerytury lub renty w drodze wyjątku.

Z relacji wnioskodawczyni wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej odmówił jej prawa do renty wdowiej, argumentując, iż renta specjalna – mimo że wypłacana przez ZUS i stanowiąca świadczenie rentowe – nie stanowi tytułu do przyznania prawa do renty rodzinnej, ponieważ nie wynika bezpośrednio z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, lecz z decyzji uznaniowej prezesa ZUS.

Renta wdowia co do zasady miała wspierać wdowy w trudnej sytuacji, kiedy to zostają same z rachunkami i kosztami utrzymania. Sytuacje wdów, jak opisana wyżej, są dodatkowo szczególnie trudne właśnie w przypadku rent specjalnych. Sam fakt jej przyznania potwierdza, że prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po zapoznaniu się z sytuacją uznał, że jest ona na tyle trudna, że takie świadczenie przyznał.

Tym bardziej jest niezrozumiałe, że ZUS odmówił prawa do świadczenia wdowie, która została podwójnie ukarana przez los – przedwczesną śmiercią małżonka w wyniku jego długotrwałej choroby oraz, w następstwie tej śmierci, odmową wsparcia przez państwo świadczeniem, które z zasady miało być powszechne.

Wskazana sytuacja rodzi poważne wątpliwości interpretacyjne oraz poczucie niesprawiedliwości społecznej. Odmowa prawa do renty wdowiej po takiej osobie stawia jej małżonka w gorszej sytuacji niż wdowy i wdowców po osobach pobierających zwykłe świadczenia rentowe lub emerytalne, które niejednokrotnie miały wsparcie tej drugiej osoby dłużej i nie były obarczone długotrwałym i kosztownym leczeniem.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy obowiązujące przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jednoznacznie wyłączają możliwość nabycia prawa do renty wdowiej po osobie pobierającej rentę specjalną przyznaną przez prezesa ZUS?
2. Czy w ocenie ministerstwa istnieją podstawy prawne do rozważenia zmiany lub doprecyzowania przepisów w taki sposób, aby wdowy i wdowcy po osobach pobierających renty specjalne nie byli pozbawiani prawa do renty rodzinnej?
3. Czy ministerstwo planuje wydanie wytycznych interpretacyjnych lub rekomendacji dla ZUS w celu ujednolicenia praktyki w tego rodzaju sprawach?
4. Ilu świadczeniobiorców rent specjalnych przyznanych przez prezesa ZUS (na czas określony lub nieokreślony) pobiera je obecnie?
5. Ile zarejestrowano przypadków odmowy przyznania renty wdowiej po małżonku mającym przed śmiercią prawo do renty/emerytury specjalnej?
6. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego małżonkom osób pobierających rentę specjalną uzyskanie – w drodze wyjątku lub decyzji uznaniowej – świadczenia o charakterze rentowym po śmierci współmałżonka?
7. W przypadku podejrzenia popełnienia błędów interpretacyjnych przez lokalną jednostkę ZUS w Bielsku-Białej proszę o skierowanie sprawy nr R/10/002112945 do ponownej weryfikacji.