Interpelacja w sprawie umów zlecenia

Szanowna Pani Minister,

umowy zlecenia to wciąż powracający temat w debacie publicznej. Choć wiele Polek i Polaków korzysta z tej formy zatrudnienia, wiąże się ona z poważnymi problemami dla rynku pracy.

Do mojego biura poselskiego zgłasza się wiele osób, które na podstawie własnych doświadczeń wskazują na narastające trudności wynikające z nadużywania tej formy zatrudnienia przez pracodawców. Wiele firm w trudnej sytuacji finansowej decyduje się zatrudniać wyłącznie na umowy zlecenia, bez perspektywy późniejszego przejścia na etat. Zdarza się również, że pracownicy – z braku alternatywy – zmuszeni są przyjąć takie warunki, mimo że wcześniej pracowali na podstawie umowy o pracę.

Umowa zlecenie powoduje poważne komplikacje dla osób, które zostały zmuszone do takiej formy zatrudnienia przez sytuację zawodową, życiową lub warunki panujące w przedsiębiorstwie. Brak prawa do płatnych urlopów i zwolnień chorobowych nie tylko ogranicza wysokość osiąganych dochodów i zwiększa niepewność finansową, ale również negatywnie wpływa na przyszłe świadczenia emerytalne, ponieważ odprowadzane są niższe składki do ZUS – m.in. z powodu braku możliwości wykonania zlecenia w danym dniu w przypadku choroby lub konieczności załatwienia spraw osobistych.

Najnowsze zapowiedzi rządu i Państwowej Inspekcji Pracy wskazują, że już od 1 stycznia 2026 roku inspektorzy PIP będą mieli możliwość samodzielnego przekształcania nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, jeśli stwierdzą, że faktyczny charakter wykonywanej pracy odpowiada stosunkowi pracy. Co istotne, zgodnie z zapowiedziami PIP planuje przeprowadzić około 200 celowanych kontroli w firmach, w których ryzyko nadużywania „śmieciówek” jest największe. Zmiany te mają na celu ograniczenie patologii na rynku pracy i zapewnienie osobom faktycznie pracującym w warunkach etatowych należnej ochrony prawnej oraz składek na ubezpieczenia społeczne.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie aktualnych danych oraz udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jakie działania w najbliższym czasie zamierza podjąć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w kwestii umów zlecenia oraz problemów pracowników wynikających z ich stosowania?
2. Czy ministerstwo planuje kroki legislacyjne w celu przeciwdziałania sytuacjom, gdy osoby dotychczas zatrudnione na umowę o pracę są „wypychane” na umowy zlecenia?
3. Czy przewiduje się dalsze zwiększenie zakresu działań i możliwości Państwowej Inspekcji Pracy, szczególnie w obszarze kontroli firm i branż intensywnie korzystających z umów zlecenia?
4. Czy planowane jest poszerzenie skali oraz zakresu kontroli PIP obejmujących więcej podmiotów, w których może dochodzić do nadużywania tzw. śmieciówek?

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP