Interpelacja w sprawie planów inwestycyjnych i społeczno-gospodarczych po zamknięciu kopalń jako efektów tzw. ustawy górniczej

Tychy, 6 października 2025 r.

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z projektowanymi zmianami w ustawie o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego, w tym z zapowiedzianymi urlopami górniczymi, dobrowolnymi odejściami, odprawami pieniężnymi, a także planami wygaszania działalności zakładów wydobywczych, zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie szczegółowych informacji dotyczących planów inwestycyjnych, społecznych i gospodarczych w regionach górniczych, które zostaną dotknięte skutkami tych decyzji.

Proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Harmonogram likwidacji (wygaszania kopalń)

a. Ile kopalń podziemnych wydobywających węgiel kamienny energetyczny planuje się zamknąć lub wygasić w ciągu najbliższych 5, 10 i 20 lat?
b. Czy są już wskazane konkretne zakłady lub ruchy kopalniane, które zostaną wygaszone lub zamknięte?

2. Wsparcie dla pracowników

a. Jakie będą kryteria ubiegania się o dobrowolne odejścia, odprawy pieniężne oraz urlopy górnicze (np. staż pracy, wiek, funkcja, stan zdrowia)?
b. Jaka będzie przewidywana wysokość odpraw i czy zostanie ona skorygowana o wskaźnik inflacji lub wzrost kosztów życia?
c. Jak długi będzie okres urlopu górniczego przed przejściem na emeryturę i ile lat wcześniej pracownik będzie mógł z niego skorzystać?

3. Aspekty finansowania

a. Jakie są szacunkowe koszty dla budżetu państwa związane z wygaszaniem lub likwidacją kopalń – w perspektywie 5, 10 i 20 lat?
b. Skąd będzie pochodziło finansowanie dotacji, odpraw i urlopów – z budżetu centralnego, środków Unii Europejskiej czy funduszy regionalnych?
c. Czy przewiduje się instrumenty zabezpieczające, na wypadek gdyby pomoc publiczna została zakwestionowana przez Komisję Europejską?

4. Plany inwestycyjne zastępcze – nowe miejsca pracy i rozwój regionów

a. Jakie branże przemysłowe lub sektory gospodarki planuje się rozwijać w regionach górniczych, by zastąpić kopalnie jako główne źródło zatrudnienia?
b. Czy rząd przewiduje utworzenie specjalnych stref ekonomicznych, parków przemysłowych, inkubatorów technologicznych, inwestycji w odnawialne źródła energii lub przemysł niskoemisyjny? Jeśli tak – gdzie i w jakich terminach?
c. Jakie środki zostaną przeznaczone na szkolenia, przekwalifikowanie pracowników górnictwa, w tym kursy zawodowe, dofinansowanie edukacji oraz programy wsparcia przy zakładaniu działalności gospodarczej?

5. Strategia długoterminowa i konsultacje społeczne

a. Czy istnieje dokument strategiczny (poza tzw. umową społeczną) określający kierunki transformacji społeczno-gospodarczej regionów górniczych – w szczególności w zakresie rozwoju infrastruktury, transportu, edukacji i ochrony środowiska?
b. W jaki sposób rząd planuje prowadzić konsultacje z mieszkańcami, samorządami i przedsiębiorcami z regionów górniczych oraz jaki udział przewiduje się dla organizacji społecznych w tym procesie?
c. Jakie formy wsparcia zostaną zapewnione samorządom lokalnym, których budżety i struktury gospodarcze zostaną istotnie naruszone w wyniku zamykania kopalń?

Prośba o dokumenty i analizy

Proszę o załączenie dostępnych dokumentów, analiz ekonomicznych, prognoz gospodarczych i demograficznych dotyczących wpływu zamykania zakładów górniczych na poszczególne regiony, a także studiów porównawczych (np. doświadczeń innych krajów), które mogą stanowić punkt odniesienia dla sprawiedliwej transformacji w Polsce.

Proces wygaszania kopalń w Polsce, w tym tzw. ustawa górnicza przewidująca dobrowolne odejścia i urlopy górnicze, ma fundamentalne znaczenie nie tylko dla samych pracowników sektora, ale również dla całych regionów górniczych – społecznie, gospodarczo i środowiskowo.

Aby zapewnić tzw. sprawiedliwą transformację i zapobiec negatywnym skutkom, takim jak bezrobocie, odpływ ludności czy degradacja infrastruktury, konieczne jest przedstawienie jasnych planów inwestycyjnych, społecznych i ekonomicznych, które pozwolą utrzymać stabilność regionów objętych procesem likwidacji górnictwa.

Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP