Interpelacja w sprawie wpływu mechanizmu CBAM oraz unijnych regulacji środowiskowych na sektor hutniczy w Polsce

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie skutków wdrażania mechanizmu CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) oraz unijnych polityk klimatycznych, które coraz wyraźniej wpływają na kondycję polskiego przemysłu hutniczego. Od października 2023 r. obowiązuje faza przejściowa CBAM zgodnie z rozporządzeniem UE 2023/956. Mimo że formalnie system ten ma chronić unijnych producentów przed nieuczciwą konkurencją z państw o mniej restrykcyjnych przepisach środowiskowych, w praktyce jego skutki są ambiwalentne – szczególnie dla takich branż jak hutnictwo.

W dniu 25 lipca 2025 r. Huta Katowice (ArcelorMittal Poland SA) ogłosiła wygaszenie jednego z pieców, powołując się wprost na wysokie koszty środowiskowe oraz narastające obciążenia wynikające z CBAM i systemu EU ETS. Choć formalnie mówi się o wyłączeniu „czasowym“, doświadczenie pokazuje, że wiele podobnych decyzji miało charakter trwały. CBAM w aktualnym kształcie obciąża importerów, ale nie przewiduje równoważnych rekompensat dla eksporterów, co stanowi poważne zagrożenie dla firm zorientowanych na rynki zagraniczne. W przypadku polskiego hutnictwa eksport stanowi ponad 45% przychodów – co oznacza, że jego kondycja w dużej mierze zależy od konkurencyjności na rynkach europejskim i światowym. Tymczasem – mimo licznych apeli branży – polscy przedsiębiorcy nadal nie otrzymują systemowego wsparcia, które pomogłoby im dostosować się do nowych regulacji lub zrekompensować rosnące koszty. Brakuje też rzetelnych działań informacyjnych i szkoleniowych ze strony resortu oraz KOBiZE, a przedsiębiorcy coraz częściej skarżą się na chaos organizacyjny i nieczytelność przepisów.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje wystąpić do Komisji Europejskiej z wnioskiem o przedłużenie fazy przejściowej CBAM, mając na uwadze negatywne skutki mechanizmu dla polskiego przemysłu ciężkiego?
2. Czy resort prowadzi regularny monitoring wpływu CBAM na branże objęte mechanizmem, zgodnie z obowiązkami wynikającymi z rozporządzenia UE 2023/956? Czy istnieje raport lub analiza dotycząca sektora hutniczego?
3. Czy ministerstwo zamierza wprowadzić rekompensaty dla eksporterów, którzy ponoszą pośrednie koszty emisji i są zagrożeni utratą konkurencyjności na rynku międzynarodowym?
4. Jakie działania informacyjne, edukacyjne i szkoleniowe są obecnie realizowane przez ministerstwo oraz KOBiZE, aby przygotować polskich przedsiębiorców do pełnego wdrożenia CBAM od 2026 r.? Czy resort planuje ich intensyfikację?
5. Czy Pani Minister analizuje możliwość rewizji polityki klimatycznej Polski w kontekście rosnących zagrożeń dla przemysłu ciężkiego, w tym sektora hutniczego, który odpowiada za znaczną część eksportu i zatrudnienia w regionach przemysłowych?
6. Czy rząd RP planuje wystąpić na forum UE z propozycją objęcia sektorów takich jak hutnictwo szczególną ochroną w ramach Zielonego Ładu, np. przez fundusze kompensacyjne lub tymczasowe wyłączenia z ETS?
7. Czy resort rozważa inicjatywę zmian w systemie CBAM, które uwzględniałyby także interesy eksporterów z UE, a nie wyłącznie importerów spoza niej?

W sytuacji, w której nawet największe zakłady hutnicze – takie jak Huta Katowice – są zmuszone do wygaszania produkcji z powodu kosztów środowiskowych, rodzi się pytanie o realne cele i skutki polityki klimatycznej w obecnym kształcie. Jeśli działania na rzecz klimatu mają być skuteczne, muszą być też społecznie i gospodarczo zrównoważone.

Z wyrazami szacunku

Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP