Interpelacja w sprawie opóźnień w procedurach Polskiej Komisji Akredytacyjnej oraz skutków decyzji dotyczącej kierunku Etyka - mediacje i negocjacje na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

Szanowny Panie Ministrze,

na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie doszło w ostatnich dniach do sytuacji o poważnych skutkach społecznych i systemowych. W dniu 1 października br., tuż przed rozpoczęciem roku akademickiego, uczelnia ogłosiła wstrzymanie uruchomienia kierunku „Etyka – mediacje i negocjacje“. Decyzja ta objęła ok. 160 studentów, którzy zostali wcześniej przyjęci na studia, wynajęli mieszkania i przygotowali się do rozpoczęcia zajęć.

Z informacji przekazanych przez uczelnię wynika, że powodem tej decyzji był negatywny raport Polskiej Komisji Akredytacyjnej (PKA), który wpłynął do uczelni dopiero 30 września, mimo że wizytacja akredytacyjna odbyła się w maju br. Oznacza to ponad czteromiesięczne opóźnienie w przekazaniu raportu, podczas gdy standardowy termin wynosi ok. sześciu tygodni. Tak znaczące opóźnienie uniemożliwiło uczelni podjęcie działań naprawczych z odpowiednim wyprzedzeniem i doprowadziło do sytuacji, w której studenci zostali pozbawieni możliwości rozpoczęcia studiów z dnia na dzień. Sprawa ta rodzi poważne pytania o sprawność proceduralną i przejrzystość działań Polskiej Komisji Akredytacyjnej, jak również o odpowiedzialność państwa za zapewnienie przewidywalności i stabilności procesu rekrutacyjnego.

Zgodnie z art. 241–258 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. 2024 poz. 1571) Polska Komisja Akredytacyjna działa jako niezależny organ odpowiedzialny za ocenę jakości kształcenia. §1 ust. 1 Statutu PKA (tekst ujednolicony obowiązujący od 9 kwietnia 2024 r.) stanowi, że komisja jest „instytucją działającą niezależnie na rzecz doskonalenia jakości kształcenia“, ale to minister nauki i szkolnictwa wyższego powołuje członków PKA, zatwierdza jej statut i plan działalności oraz otrzymuje coroczne sprawozdania (art. 249–250 PSWiN). Oznacza to, że minister nie ingeruje w treść merytorycznych ocen PKA, ale odpowiada za organizacyjne i legislacyjne ramy jej działania, w tym za terminowość i przejrzystość procedur akredytacyjnych.

Znaczenie terminów proceduralnych – w tym art. 245 PSWiN, który przewiduje określone terminy dla uchwał prezydium PKA oraz obowiązek przekazywania wybranych uchwał i opinii ministrowi w terminie 7 dni oraz art. 246 PSWiN, który stanowi, że skutkiem negatywnej oceny jakości kształcenia jest obowiązek zaprzestania prowadzenia kierunku z końcem semestru, w którym uchwała stała się ostateczna (lub kolejnego semestru, jeśli do końca pozostało mniej niż 3 miesiące) – oznacza, że terminowość działań PKA ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną i życiową studentów. W świetle tych regulacji przekazanie raportu akredytacyjnego UKEN z tak znacznym opóźnieniem wymaga szczegółowego wyjaśnienia i ewentualnych działań naprawczych po stronie państwa.

Sprawa Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie ujawnia poważne napięcia w funkcjonowaniu systemu akredytacji. Nawet pojedyncze opóźnienie w procedurach PKA może mieć realne, dotkliwe skutki dla setek studentów i podważać zaufanie do instytucji państwowych. Konieczne są działania wyjaśniające i systemowe, które zapobiegną podobnym sytuacjom w przyszłości.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Z jakich przyczyn Polska Komisja Akredytacyjna przekazała raport z wizytacji kierunku „Etyka – mediacje i negocjacje“ na UKEN w Krakowie z ponad czteromiesięcznym opóźnieniem w stosunku do standardowego terminu?
2. Czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego monitoruje terminowość procedur prowadzonych przez PKA i czy w niniejszym przypadku doszło do przekroczenia obowiązujących terminów ustawowych lub regulaminowych, o których mowa w art. 245 PSWiN?
3. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tej sprawie oraz zwrócenie się do PKA o przedstawienie pełnej dokumentacji dotyczącej przyczyn opóźnienia?
4. Czy ministerstwo rozważa podjęcie działań o charakterze nadzorczym, systemowym lub legislacyjnym, mających na celu usprawnienie pracy PKA oraz zapewnienie większej przewidywalności procesu akredytacyjnego dla uczelni i studentów?
5. Czy resort planuje wprowadzenie rozwiązań, które zagwarantują przekazywanie raportów akredytacyjnych z odpowiednim wyprzedzeniem, tak aby uniknąć sytuacji, w których decyzje podejmowane w ostatniej chwili dezorganizują proces kształcenia?
6. Czy ministerstwo przewiduje jakiekolwiek formy wsparcia, interwencji lub rekompensat dla studentów, którzy zostali poszkodowani w wyniku tej sytuacji, w tym ułatwienia w kontynuowaniu studiów na innych kierunkach lub uczelniach?
7. Czy jest planowana systemowa analiza terminowości działań PKA w ostatnich latach oraz przedstawienie propozycji ewentualnych zmian legislacyjnych w tym zakresie?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk
Poseł na Sejm RP