Interpelacja w sprawie edukacji dotyczącej praw i dobrostanu zwierząt w polskich szkołach

Szanowna Pani Minister,

podczas V Kongresu Praw Zwierząt, który odbył się w Senacie RP, wielokrotnie podkreślano, że edukacja w zakresie ochrony zwierząt, empatii i poszanowania życia powinna zaczynać się od najmłodszych lat. Eksperci i praktycy zgodnie wskazywali, że dziś uczymy dzieci szczegółów budowy pantofelka czy eugleny, a nie uczymy ich, kim jest pies, kot, krowa czy koń – żywe istoty, które towarzyszą człowiekowi od tysięcy lat.

Niepokojące są doniesienia o zajęciach organizowanych w szkołach i przedszkolach przez myśliwych, podczas których dzieci bawią się czaszkami i skórami zabitych zwierząt. W imię „edukacji przyrodniczej” normalizuje się przemoc i przedmiotowe traktowanie zwierząt. W świetle zaleceń Komitetu Praw Dziecka ONZ z 2023 r., które wprost wskazują na obowiązek państw w zakresie ochrony dzieci przed przemocą wobec zwierząt, takie praktyki nie powinny mieć miejsca.

Z drugiej strony mamy przykłady dobrych praktyk - programy w szkołach, gdzie obecność psów (sprawdzonych i przygotowanych) ogranicza agresję, sprzyja nauce i buduje kompetencje społeczne. To kierunek, który powinien być wzmacniany.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

1. Jakie działania MEN podejmuje, aby w podstawie programowej znalazły się treści kształtujące empatię wobec zwierząt i świadomość współzależności człowieka i przyrody?

2. W jaki sposób resort monitoruje obecność zajęć w szkołach, w tym tych prowadzonych przez przedstawicieli Polskiego Związku Łowieckiego, podczas których dzieci mają kontakt ze szczątkami zwierząt i treściami normalizującymi przemoc?

3. Jakie rozwiązania są przewidziane, aby szkoły miały możliwość prowadzenia zajęć rozwijających pozytywny kontakt dzieci ze zwierzętami - w ramach programów edukacyjnych, działań wychowawczych czy współpracy z organizacjami społecznymi?

4. Jakie mechanizmy MEN planuje wprowadzić, aby stołówki szkolne uwzględniały diety wegetariańskie i wegańskie, odpowiadające na potrzeby dzieci wychowywanych w duchu szacunku do zwierząt?

5. W jaki sposób przygotowywani są nauczyciele do prowadzenia edukacji prozwierzęcej? Jakie szkolenia i kursy zostały dotychczas zrealizowane i jakie są planowane w przyszłości?

6. Jak MEN ocenia stan wiedzy samorządów i dyrekcji szkół w zakresie obowiązków związanych z dobrostanem zwierząt i jakie działania podejmuje, by tę wiedzę pogłębiać?

7. W jaki sposób resort zamierza wzmocnić edukację dotyczącą zwierząt w szkołach zawodowych - zwłaszcza rolniczych, leśnych i gastronomicznych - tak aby przyszli absolwenci tych szkół mieli świadomość współczesnych standardów dobrostanu i etycznej produkcji żywności?

8. Jak MEN ocenia wpływ zajęć empatycznych, realizowanych np. w obecności psów, na zachowania i postawy uczniów? Czy planowane jest rozwijanie tego typu inicjatyw w skali ogólnopolskiej?

9. W jaki sposób ministerstwo zamierza kontrolować i ograniczać sytuacje, w których dzieci są narażane na treści brutalne, związane z zabijaniem i trofeami łowieckimi, pod pozorem edukacji przyrodniczej?

10. Jak MEN zamierza uwzględnić w polityce edukacyjnej zalecenia ONZ (Komentarz ogólny nr 26 Komitetu Praw Dziecka), które jednoznacznie wskazują, że dzieci muszą być chronione przed przemocą wobec zwierząt, a edukacja w tym zakresie to obowiązek państwa?

11. Jakie miejsce w priorytetach MEN zajmuje dziś edukacja prozwierzęca i empatyczna? Czy traktowana jest jako margines edukacji przyrodniczej, czy jako realny filar wychowania obywatelskiego i przeciwdziałania przemocy?

12. Jak MEN zamierza ocenić, czy obecny system edukacji w ogóle odpowiada na problem braku empatii wobec zwierząt - problem coraz częściej podnoszony zarówno przez naukowców, jak i praktyków?

Z uwagi na wagę sprawy proszę o szczegółową odpowiedź na każde z powyższych pytań.

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP