Interpelacja w sprawie wprowadzenia obowiązku informowania pracownika o zamiarze nieprzedłużenia umowy o pracę na czas określony

Szanowna Pani Minister,

obowiązujące przepisy prawa pracy, w tym Kodeks pracy, nie nakładają na pracodawców obowiązku informowania pracownika z odpowiednim wyprzedzeniem o zamiarze nieprzedłużenia umowy o pracę na czas określony. Brak takiej regulacji skutkuje powstawaniem stanów niepewności prawnej oraz destabilizacją stosunków pracy, zwłaszcza w odniesieniu do pracowników wieloletnich. Osoby te, pomimo lojalności wobec pracodawcy, często dowiadują się o zakończeniu zatrudnienia na dzień lub dwa przed wygaśnięciem umowy, co w oczywisty sposób utrudnia racjonalne planowanie zarówno kariery zawodowej, jak i codziennego funkcjonowania życiowego. W rezultacie następuje istotne ograniczenie szans na szybkie podjęcie nowego zatrudnienia, co oznacza bezrobocie.

Brak stabilności zatrudnienia, wynikający z nieprzewidywalności decyzji pracodawcy, w sposób szczególny dotyka osoby będące jedynymi żywicielami rodzin oraz przedstawicieli grup społecznie wrażliwych: samotnych rodziców, opiekunów osób zależnych, osób niepełnosprawnych oraz młodych ludzi rozpoczynających karierę zawodową. W przypadku tych grup nagła utrata źródła dochodu może prowadzić do poważnych konsekwencji: zadłużenia, bezdomności oraz długofalowych problemów zdrowotnych i społecznych. Dodatkowo destabilizacja rynku pracy generuje dodatkowe koszty społeczne, obciążające systemy pomocy społecznej oraz służbę zdrowia, co odbija się na budżecie państwa.

W odpowiedzi na wcześniejsze interpelacje resort wskazywał, że wprowadzenie obowiązku informowania o nieprzedłużeniu umowy mogłoby prowadzić do sporów prawnych oraz wzrostu liczby roszczeń pracowniczych. Jednakże doświadczenia legislacyjne wielu państw członkowskich Unii Europejskiej, takich jak Holandia czy Portugalia, dowodzą, iż odpowiednio skonstruowane przepisy regulujące obowiązki informacyjne są wykonalne, skuteczne i nie prowadzą do destabilizacji rynku pracy.

W Holandii obowiązuje wymóg pisemnego powiadomienia pracownika o zamiarze nieprzedłużenia umowy co najmniej na miesiąc przed jej wygaśnięciem. W Portugalii natomiast obowiązuje termin minimalnie 15 dni. Niewywiązanie się z tego obowiązku skutkuje dla pracodawcy konsekwencjami, np. finansowymi w postaci obowiązku wypłaty odszkodowania. Wprowadzenie podobnych rozwiązań w Polsce przyczyniłoby się do zwiększenia przewidywalności funkcjonowania przedsiębiorstw oraz poprawy ochrony prawnej pracowników.

W związku z tym proponuję rozważenie wprowadzenia obowiązku pisemnego informowania pracownika o zamiarze nieprzedłużenia umowy w terminach dostosowanych do obecnie obowiązujących okresów wypowiedzenia:

• 2 tygodnie – jeżeli zatrudnienie trwało krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc – jeżeli zatrudnienie trwało co najmniej 6 miesięcy.

Wprowadzenie takiej regulacji zwiększyłoby przewidywalność zatrudnienia, podniosłoby zaufanie społeczne na rynku pracy oraz zmniejszyłoby koszty społeczne wynikające z nagłej utraty zatrudnienia.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje podjąć prace legislacyjne zmierzające do wprowadzenia obowiązku pisemnego informowania pracownika o zamiarze nieprzedłużenia umowy na czas określony w terminach tożsamych z obecnie obowiązującymi okresami wypowiedzenia?

2. Czy ministerstwo przeprowadziło lub planuje przeprowadzić kompleksowe badania skutków społecznych, ekonomicznych i zdrowotnych wynikających z braku takiej regulacji?

3. Czy rozważane jest zwiększenie niewystarczającej dostępności instrumentów wsparcia dla osób tracących zatrudnienie, takich jak programy przekwalifikowania, doradztwo zawodowe, wsparcie psychologiczne oraz pakiety ochrony socjalnej?

4. Czy ministerstwo analizowało doświadczenia państw członkowskich Unii Europejskiej, które wprowadziły podobne obowiązki informacyjne, oraz czy planuje wykorzystać te doświadczenia w pracach legislacyjnych?

Z poważaniem

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP