Interpelacja w sprawie wpisania Osady Fabrycznej w Żyrardowie na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO

Szanowna Pani Minister,

na początku listopada 2023 r. kandydatura Żyrardowa otrzymała pozytywną rekomendację ekspercką Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w procesie przygotowania dokumentów do wniosku nominacyjnego o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego UNESCO. Decyzję tę poprzedził szereg przygotowań, analiz oraz konsultacji z ekspertami, a także liczne spotkania i prace merytoryczne.

Eksperci podkreślili unikatową wartość dziewiętnastowiecznej Osady Fabrycznej w Żyrardowie, wskazując na jej kompletność, przejrzystość i jednorodność zespołu urbanistycznego oraz współzależność elementów przemysłowych, mieszkalnych i użyteczności publicznej. Zdaniem specjalistów ta osada stanowi holistyczne świadectwo ważnych procesów gospodarczych, społecznych i cywilizacyjnych XIX i XX wieku.

W maju 2024 r. Żyrardów wizytowali także naukowcy z Polskiego Komitetu Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego TICCIH – organizacji doradczej UNESCO w zakresie dziedzictwa przemysłowego. Eksperci ci, po zapoznaniu się z zachowaną tkanką miejską, jednoznacznie wskazali na wyjątkowość Osady Fabrycznej w Żyrardowie oraz wysiłki podejmowane przez miasto na rzecz pielęgnowania i promowania tego dziedzictwa.

Pomimo pozytywnej rekomendacji MKiDN z listopada 2023 r. oraz przychylnej opinii ekspertów TICCIH od tamtego czasu brak jest informacji o kolejnych działaniach ministerstwa zmierzających do wpisania Żyrardowa na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Na jakim etapie znajduje się obecnie procedura wpisu Osady Fabrycznej w Żyrardowie na listę UNESCO?

2. Jakie działania zostały podjęte przez MKiDN od listopada 2023 r. w celu kontynuacji procesu nominacyjnego?

3. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje złożenie wniosku nominacyjnego w najbliższym czasie, a jeśli tak – jaki jest przewidywany harmonogram tych działań?

4. Czy przewidziano dodatkowe konsultacje z ekspertami krajowymi i międzynarodowymi w celu wzmocnienia wniosku Żyrardowa?

5. Czy MKiDN rozważa wsparcie finansowe i organizacyjne dla miasta Żyrardowa w związku z dalszymi przygotowaniami do procesu wpisu na listę UNESCO?

Mając na uwadze szczególną wartość historyczną, kulturową i społeczną Osady Fabrycznej w Żyrardowie, a także dotychczasowe zaangażowanie środowisk eksperckich i lokalnych, proszę Panią Minister o przedstawienie aktualnych działań oraz planów ministerstwa w zakresie dalszego procedowania wniosku nominacyjnego. Wpis Żyrardowa na listę światowego dziedzictwa UNESCO byłby nie tylko istotnym wyróżnieniem dla miasta i jego mieszkańców, lecz także wzmocnieniem pozycji Polski w zakresie ochrony i promocji dziedzictwa kulturowego o znaczeniu międzynarodowym.

Z poważaniem

Maciej Małecki
Poseł na Sejm RP