Interpelacja w sprawie przeciwdziałania zjawisku przemocy rówieśniczej w przestrzeni publicznej i cyfrowej występującemu pod nazwą "Szon Patrol"

W ostatnich tygodniach w przestrzeni publicznej i cyfrowej, zwłaszcza w mediach społecznościowych, zaobserwowano niepokojące zjawisko przemocy rówieśniczej występujące pod nazwą „Szon Patrol” (z ang. „szan” – slangowe określenie kogoś niefajnego lub niemodnego).

Zjawisko to zyskało popularność głównie wśród młodzieży, a jego najbardziej niebezpieczną formą jest publiczne piętnowanie, wyśmiewanie i upokarzanie innych osób, najczęściej młodych dziewcząt, ze względu na ich wygląd, sposób ubierania się lub zachowanie.

„Szon Patrol” często przybiera formę „akcji patrolowej”, w której kilkuosobowe grupy nastolatków – niekiedy wyposażone w odblaskowe kamizelki, przypominające służby porządkowe – filmują lub fotografują przypadkowe osoby w galeriach handlowych, szkołach, parkach i na ulicach, by następnie udostępniać te nagrania w mediach społecznościowych (głównie na TikToku) z obraźliwymi komentarzami. Używają przy tym pogardliwego języka, przezwisk i wyzwisk, które mają na celu ośmieszenie, wykluczenie i wywołanie społecznego linczu wobec ofiary.

Z dostępnych relacji wynika, że działania te dotykają często młodych dziewcząt, które niespełniają arbitralnie ustalonych przez rówieśników „standardów” wyglądu. Wśród nagrań znajdują się również filmy zawierające poniżające pytania, niechciane zbliżenia kamerowe oraz treści oceniające czyjś ubiór, wagę, sposób chodzenia czy gesty. Niejednokrotnie nagrania te trafiają do szerokiej publiczności, osiągając dziesiątki, a nawet setki tysięcy wyświetleń.

Eksperci, psychologowie dziecięcy oraz pedagodzy alarmują, że zjawisko to ma wszelkie cechy przemocy emocjonalnej, psychicznej i cyberprzemocy i może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych: od spadku samooceny, przez depresję i zaburzenia lękowe, aż po myśli samobójcze u młodych osób. Szczególny niepokój budzi fakt, że trend ten rozprzestrzenia się bezrefleksyjnie wśród uczniów, także w szkołach podstawowych i średnich, bez świadomości jego dramatycznych skutków dla ofiar.

Co więcej, istnieją poważne wątpliwości co do skuteczności obecnych mechanizmów reagowania szkół, rodziców i instytucji państwowych na tego typu sytuacje. Brakuje narzędzi wczesnego wykrywania takich zjawisk, jak również jasnych procedur reagowania w sytuacji, gdy młodzież publikuje przemocowe treści w Internecie, lecz poza szkołą.

Zjawisko „Szon Patrolu” jest oburzające, upokarzające i dehumanizujące. Wymaga zdecydowanej reakcji ze strony władz państwowych – zarówno w obszarze edukacji i wychowania, jak i polityki społecznej. Oczekiwane są działania profilaktyczne, edukacyjne i wsparcie psychologiczne, ale także stworzenie jasnych procedur dla szkół oraz kampanii informacyjnych dla rodziców i nauczycieli.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo monitoruje zjawisko znane jako „Szon Patrol” oraz inne formy przemocy rówieśniczej w Internecie i przestrzeni szkolnej?

2. Czy planowane są działania edukacyjne, informacyjne lub programy profilaktyczne skierowane do młodzieży, nauczycieli i rodziców, które miałyby przeciwdziałać takim zachowaniom?

3. Czy ministerstwo planuje wsparcie szkół w zakresie pracy z młodzieżą zaangażowaną w takie działania – zarówno po stronie sprawców, jak i ofiar?

4. Jakie działania planuje lub podejmuje ministerstwo w zakresie ochrony dzieci i młodzieży przed przemocą emocjonalną i cyfrową?

5. Czy w związku z tym zjawiskiem prowadzone są konsultacje z organizacjami społecznymi, psychologami, pedagogami i rzecznikiem praw dziecka?