Interpelacja w sprawie programu "Trzy filary wsparcia osób z niepełnosprawnościami" oraz zapewnienia równego dostępu do instrumentów rehabilitacyjnych i prozatrudnieniowych

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani w związku ze sprawą dotyczącą programu „Trzy filary wsparcia osób z niepełnosprawnościami”, który został zgłoszony do szeregu organów państwowych – m.in. do prezydenta RP, marszałka Sejmu RP oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

W kwietniu 2025 r. ministerstwo potwierdziło, że program jest w procedurze. 27 lutego 2025 r. Pan Marszałek Sejmu skierował sprawę do Pana Ministra Krasonia. W maju 2025 r. nadeszła odpowiedź z ministerstwa, jednak jej treść – zamiast konkretnych działań – sprowadzała się do odwołania do instrumentów pomocy społecznej, w tym do rozwiązań, które w praktyce ograniczają dostęp osób z niepełnosprawnościami do realnego wsparcia, gdyż są uzależnione od kryterium dochodowego.

Warto podkreślić, że proponowane w ramach programu instrumenty – bon terapeutyczny oraz bon prozatrudnieniowy – pozostają w zgodzie z art. 26 i 27 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i mają na celu:

• poszerzenie dostępu do rehabilitacji społecznej dla szerszej grupy osób (obecnie objętej zaledwie w ok. 3%),
• zapewnienie realnych instrumentów aktywizacji zawodowej i integracji społecznej.

Obecna praktyka resortu prowadzi do sytuacji, w której preferowaną grupą wsparcia pozostają osoby niezdolne do zatrudnienia (ok. 6% populacji OzN), podczas gdy osoby z umiarkowaną niepełnosprawnością – a to ponad milion obywateli – pozostają w praktyce poza systemem. Takie podejście stoi w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP gwarantującym równe traktowanie.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Na jakim etapie znajduje się obecnie procedowanie programu „Trzy filary wsparcia osób z niepełnosprawnościami”?
2. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie instrumentów wsparcia w postaci bonu terapeutycznego oraz bonu prozatrudnieniowego, zgodnych z konwencją ONZ?
3. W jaki sposób resort zamierza zapewnić wsparcie osobom z umiarkowaną niepełnosprawnością, które obecnie w praktyce pozostają poza systemem?
4. Czy ministerstwo dokona analizy zgodności obecnych rozwiązań prawnych i praktyki udzielania pomocy społecznej z postanowieniami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych?
5. Ile środków budżetowych zostało dotychczas przeznaczonych na wdrożenie programów wsparcia osób z niepełnosprawnościami w latach 2024–2025 i jaka część z nich trafiła do beneficjentów indywidualnych, a jaka do instytucji?

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP
Magdalena Filipek-Sobczak