Interpelacja w sprawie praktyk Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA oraz działań kierownictwa resortu dotyczących przywracania świadczeń emerytalno-rentowych byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL

Z dostępnych danych prasowych oraz informacji środowisk emeryckich wynika, że od marca 2024 r. Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA zaprzestał tzw. automatycznego wnoszenia apelacji w sprawach odwołań od decyzji wydanych na podstawie tzw. ustawy dezubekizacyjnej, a także wycofuje już złożone apelacje, co w praktyce skutkuje szybkim uprawomocnieniem się wyroków korzystnych dla skarżących i wypłatą znaczących wyrównań.

Jednocześnie minister spraw wewnętrznych i administracji szeroko stosuje art. 8a tzw. ustawy zaopatrzeniowej, który pozwala w „szczególnie uzasadnionych przypadkach” przywracać pełne świadczenia nawet bez wyroku sądowego. W przestrzeni publicznej mówi się o specjalnej procedurze w MSWiA, która umożliwia takie decyzje administracyjne.

Według danych przytaczanych w prasie (m.in. Rzeczpospolita, Prawo.pl) do końca 2024 r.:

• zrealizowano ponad 5,7 tys. prawomocnych wyroków,
• wypłacono ponad 1 mld zł wyrównań,
• wydano ponad 1 000 decyzji pozytywnych na podstawie art. 8a,
• resort szacuje łączny koszt skutków orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych na 2,5–3 mld zł w najbliższych latach.

Działania te rodzą istotne pytania o politykę obecnego rządu wobec osób objętych tzw. ustawą dezubekizacyjną, a także o wpływ na budżet państwa. W związku z tym proszę o odpowiedź na nastepujące pytania:

1. Koszty i skala

a. Jaka jest łączna kwota środków wypłaconych od 13 grudnia 2023 r. do dnia odpowiedzi w wyniku:
- wykonania prawomocnych wyroków sądowych przywracających świadczenia,
- decyzji administracyjnych wydanych na podstawie art. 8a ustawy dotyczącej zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy?
b. Jakie są prognozy kosztów w horyzoncie najbliższych 3 lat w związku z kontynuacją tych praktyk (wyrównania, odsetki, koszty procesowe, koszty obsługi)?

2. Praktyka cofania apelacji

a. Ile apelacji od wyroków pierwszej instancji ZER MSWiA wycofał od marca 2024 r.?
b. Na jakiej podstawie prawnej i w oparciu o czyje decyzje kierownicze (zarządzenia, wytyczne) podejmowane są decyzje o cofnięciu apelacji?
c. Czy przewidywane są dalsze zmiany w polityce odwoławczej?

3. Art. 8a tzw. ustawy zaopatrzeniowej

a. Ile decyzji na podstawie art. 8a zostało wydanych od 13 grudnia 2023 r. z podziałem na decyzje pozytywne, negatywne i umorzenia?
b. Jakie są najczęstsze przesłanki uznawane przez ministra za „szczególnie uzasadnione przypadki”?
c. Czy MSWiA prowadzi wewnętrzne wytyczne lub procedury szczególnego traktowania wniosków, o których mowa w art. 8a (potocznie nazywane „specjalną procedurą”)?

4. Ocena skutków i przejrzystość

a. Jakie mechanizmy kontroli (wewnętrzne lub zewnętrzne) zapewniają, że decyzje administracyjne przyznające wysokie świadczenia są rzetelnie weryfikowane?
b. Czy ministerstwo zamierza publikować cykliczne, jawne raporty o kosztach finansowych i liczbie decyzji w tej sprawie?