Interpelacja w sprawie skrócenia ścieżki diagnostycznej oraz zapewnienia dostępu do badań molekularnych i terapii

Szanowna Pani Minister,

11 września 2025 r. odbyło się kolejne posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Zdrowia Mężczyzn, które połączone zostało z inauguracją akcji edukacyjnej #PłucaSejmu. W trakcie spotkania i debaty mocno wybrzmiała potrzeba skrócenia ścieżki diagnostycznej oraz zapewnienia pacjentom pełnego dostępu do nowoczesnych badań molekularnych i terapii.

Rak płuca pozostaje najgroźniejszym nowotworem w Polsce – każdego roku zabija blisko 20 tysięcy osób, a 80–90% przypadków tej choroby można by uniknąć dzięki skutecznej prewencji. Rak ten stanowi obecnie główną przyczynę zgonów z powodu chorób nowotworowych w Polsce: w 2022 r. zmarło z jego powodu 20 956 osób, a diagnozę usłyszało 20 726 osób [za: Zalecenia dotyczące ścieżki diagnostyki molekularnej i oceny biomarkerów w niedrobnokomórkowym raku płuca, s. 5]. Te alarmujące dane zmuszają nas do wzmożonych działań profilaktycznych oraz podjęcia skutecznego leczenia w zależności od stopnia zaawansowania nowotworu i wyniku diagnostyki. Niestety chorzy w Polsce czekają zbyt długo na diagnozę. Średni czas od podejrzenia nowotworu do rozpoczęcia leczenia sięga od 4,5 do nawet 6 miesięcy, co oznacza utratę szansy na skuteczne leczenie. Jak podkreślają specjaliści, leczenie raka płuca w Polsce rozwija się dynamicznie – rośnie liczba refundowanych terapii celowanych i immunoterapii, ale system nie nadąża za potrzebami pacjentów. Pomimo postępu potrzeba kolejnych, bardziej skutecznych terapii celowanych w I linii leczenia.

Stąd też Fundacja Zdrowego Postępu w okresie wakacyjnym prowadziła kampanię informacyjną zwaną „Manifestem 180 dni“, która była wspólnym apelem o skrócenie procesu diagnostycznego raka płuca i poprawę dostępu do leczenia. Kampania ta spotkała się ze wsparciem ponad 64 posłanek i posłów, którzy złożyli swoje podpisy pod tym manifestem, a następnie skierowano go do Ministerstwa Zdrowia. Jest to jasny sygnał, że temat ma charakter ponadpartyjny i wymaga pilnych działań. Wszyscy mamy świadomość, że rak płuca pozostaje jednym z najbardziej śmiertelnych nowotworów, który stanowi poważne wyzwanie dla ochrony zdrowia.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje systemowe działania antynikotynowe (np. przekazywanie dochodów z podatku nakładanego na wyroby tytoniowe na finansowanie opieki zdrowotnej, zapewnienie porady antynikotynowej w punktach aptecznych i dalszego zaostrzania przepisów antynikotynowych w Polsce)?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje podjęcie działań w zakresie powszechnej edukacji zdrowotnej w szkołach oraz kampanie społeczne budujące świadomość ryzyka palenia wyrobów tytoniowych, w tym także elektronicznych papierosów i przyjmowania woreczków nikotynowych?
3. Jakie są plany Ministerstwa Zdrowia w kontekście pilnego uproszczenia i przyspieszenia ścieżki diagnostycznej przez wdrożenie ośrodków kompleksowej opieki w ramach Lung Cancer Units (LCU), wprowadzenia powszechnie dostępnej refundowanej metody diagnostyki molekularnej opartej na sekwencjonowaniu nowej generacji (NGS) w raku płuca?
4. Czy są podejmowane działania mające na celu dalsze systematyczne włączanie do programu lekowego B.6 nowych terapii, zgodnych z najnowszymi wytycznymi ESMO i rekomendowanych przez towarzystwa naukowe?
5. Czy są prowadzone prace nad utworzeniem wyspecjalizowanych, wielodyscyplinarnych ośrodków poświęconych wyłącznie pacjentom z rakiem płuca w ramach Lung Cancer Units (LCU)?
6. Czy są prowadzone prace nad wdrożeniem systemu rejestracji efektów leczenia raka płuca, który ma kluczowe znaczenie dla poprawy jakości opieki onkologicznej i efektywnego wykorzystania zasobów systemu ochrony zdrowia w Polsce?

Z wyrazami szacunku

Sylwia Bielawska
Posłanka na SEJM RP