Interpelacja w sprawie decyzji ogłoszonej w dniu 5 września 2025 r. dotyczącej przyszłości ośrodków produkcji rolnej

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 5 września br. podczas konferencji prasowej poświęconej przyszłości polskiego rolnictwa minister rolnictwa i rozwoju wsi ogłosił decyzję, która odwoływała wcześniejszą decyzję poprzednika – Czesława Siekierskiego, w zakresie ogłoszenia przetargów na OPR-y. Zgodnie z decyzją Stefana Krajewskiego przetargi na OPR-y zostały odwołane, a dzierżawione grunty wraz z infrastrukturą, przewidziane wcześniej do utworzenia ośrodków produkcji rolniczej w oparciu o ustawę z 2019 roku, mają zostać zwrócone do zasobu Skarbu Państwa, natomiast prowadzenie hodowli zwierząt ma zostać przekazane państwowym instytutom. Niestety wraz z decyzją nie zostały ustalone żadne szczegóły ani zasady tego poważnego procederu, jakim jest przekazanie majątków gospodarstw towarowych do spółek Skarbu Państwa

Umowy dzierżawy nakładają na dzierżawców obowiązek zwrotu gruntów w stanie wolnym od inwentarza i pracowników oraz w formie jak z okresu początku dzierżaw. W praktyce oznacza to konieczność likwidacji stada wysokowydajnego bydła mlecznego, ok. 6500 sztuk bydła, którego wartość została oszacowana na kilkadziesiąt milionów złotych, rozwiązanie stosunków pracy z załogą (ok. 130 pracowników w Wielkopolsce, 30 pracowników w powiecie głubczyckim), likwidację ważnej infrastruktury rolniczej. Proces ten, w zależności od regionu, ma zostać przeprowadzony do dnia 30 listopada 2025 r. lub końca marca 2026 r. Likwidacja oznacza również brak zleceń dla pracowników sezonowych, jak również dla lokalnych firm, dla których spółki są kluczowym partnerem w zakresie świadczenia przez nich usług rolniczych, transportu oraz magazynowania. Kooperacja z lokalnymi partnerami to źródło utrzymania dla kilku tysięcy ludzi.

Bezrobociem zagrożeni są pracownicy w wielu regionach w kraju, m.in. w powiecie gostyńskim czy głubczyckim, który jest powiatem o najwyższym poziomie bezrobocia w województwie opolskim, które wynosi 11%. Tysiące rodzin pozostaną bez środków do życia, w regionach typowo rolniczych, z ograniczonymi możliwościami przekwalifikowania zawodowego. Gospodarstwa nie ograniczają się wyłącznie do produkcji rolnej, od lat wspierają lokalne szkoły, organizacje społeczne i OSP, są filarem życia społeczno-gospodarczego regionów. Ich likwidacja oznaczałaby nie tylko utratę produkcji, ale także degradację lokalnych wspólnot.

Eksperci Polskiej Federacji Rolnej wskazują również, że instytucje, które miałyby przejmować zlikwidowane majątki, w szczególności Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, nie są przygotowane ani organizacyjnie, ani kadrowo do prowadzenia nowoczesnej i wielkoskalowej produkcji rolnej. W konsekwencji istnieje poważne zagrożenie, iż gospodarstwa rozwijane od ponad 30 lat, w tym wyspecjalizowane fermy wysokowydajnego bydła mlecznego, hodowle trzody chlewnej czy instalacje biogazowe, zostaną trwale zlikwidowane, co będzie oznaczać nieodwracalną utratę dorobku wielu pokoleń rolników i naukowców.

Należy podkreślić, że jedynie przywrócenie decyzji o powołaniu ośrodków produkcji rolniczej lub wydłużenie terminu wydania gruntów dzierżawnych do czasu dokonania wszystkich niezbędnych ustaleń w zakresie przejęcia majątków, mogłaby pozwolić na zachowanie ciągłości produkcji, utrzymanie zatrudnienia oraz stworzenie przestrzeni do prowadzenia realnych negocjacji z zainteresowanymi stronami. Tymczasem, pomimo upływu czasu, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przedstawiło szczegółowych informacji co do sposobu realizacji ogłoszonej decyzji. Stan niepewności, w jakim pozostają dzierżawcy, zagraża przyszłości dużych gospodarstw rolnych, a tym samym stabilności produkcji żywności w Polsce.

Raz wygaszona hodowla zwierząt gospodarskich nie jest możliwa do odtworzenia ani w perspektywie kilku miesięcy, ani nawet lat. Zaniechanie działań osłonowych i brak precyzyjnych przepisów wykonawczych ze strony resortu grozi nieodwracalnym uszczerbkiem dla polskiego rolnictwa.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy przed ogłoszeniem decyzji dokonano rzetelnej analizy jej skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych, w szczególności w zakresie wpływu na rynek pracy, bezpieczeństwo energetyczne oraz produkcję żywności w Polsce?

2. Które podmioty państwowe (spółki Skarbu Państwa lub instytuty) mają przejąć grunty rolne oraz budynki inwentarskie i na jakiej podstawie prawnej?

3. W jakim terminie planowane jest formalne przejęcie gruntów oraz budynków inwentarskich i jakie procedury będą temu towarzyszyć?

4. Jakie instytuty państwowe mają przejąć prowadzenie hodowli zwierząt i czy posiadają one odpowiednie zaplecze organizacyjne, kadrowe i techniczne?

5. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje gwarancje dla dotychczasowych pracowników likwidowanych gospodarstw w zakresie zachowania miejsc pracy i ciągłości zatrudnienia?

6. Jakie działania planuje podjąć resort, aby zapobiec utracie dorobku gospodarstw rozwijanych przez trzy dekady, w tym w szczególności zachować postęp genetyczny hodowli oraz zapewnić dalsze funkcjonowanie biogazowni dostarczających energię do lokalnych społeczności?

7. Jak ministerstwo zamierza przeciwdziałać pogorszeniu sytuacji społeczno-gospodarczej w regionach dotkniętych skutkami tej decyzji, zwłaszcza w powiatach o wysokim bezrobociu?

Zwracam się do Pana Ministra o pilne przedstawienie odpowiedzi na powyższe pytania oraz rozważenie alternatywnych rozwiązań, które pozwolą zachować dorobek ostatnich 30 lat polskiego rolnictwa i ochronić interesy lokalnych społeczności.

Z wyrazami szacunku

Łukasz Litewka