Interpelacja w sprawie prac nad uznaniem Ślązaków i Kaszubów za mniejszość etniczną

Szanowny Panie Ministrze,

w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań 2021 - 1 404 773 obywateli polskich zadeklarowało inną lub dodatkową obok polskiej narodowość. W tej grupie najbardziej liczne były deklaracje narodowości śląskiej – 596 224 osób, tj. 1,57% polskiego społeczeństwa oraz kaszubskiej – 179 685 osób, co odpowiada 0,47% ogółu obywateli. Jednocześnie posługiwanie się językiem śląskim zadeklarowało 467 145 osób, tj. 1,23% oraz kaszubskim 89 198 osób, tj. 0,23%.

Obie wspólnoty Kaszubów i Ślązaków, są autochtoniczną/rodzimą ludnością regionów, które zamieszkują od wieków, a których kultura i tożsamość rozwijały się na pograniczu słowiańsko-germańskim. Obie grupy należą podobnie jak Polacy do Słowian Zachodnich i posługują się językami należącymi do grupy języków lechickich, razem z językami polskim oraz dolno- i górnołużyckim.

Środowiska naukowe zajmujące się tym tematem zdają sobie sprawę, że kwestia etnicznego statusu Kaszubów i Ślązaków oraz ich zgodności z definicją mniejszości etnicznej zawartą w ustawie z dnia 6 stycznia 2005 r. pozostaje przedmiotem debaty w środowisku naukowym. Jednocześnie wskazują jednak, że problemem pozostaje interpretacja kryteriów ustawowych, które nie są jednoznacznie zdefiniowane, a ich stosowanie zależy częściowo od woli politycznej. Ponadto dążenia Ślązaków i Kaszubów o ich uznanie za mniejszości etniczne, a Ślązaków również o uznanie „ślōnskij gŏdki“ za język regionalny są zgodne z międzynarodowymi standardami wyznaczanymi przez Konwencję Ramową o ochronie mniejszości narodowych przyjętą przez Radę Europy oraz Deklarację ONZ o Prawach Osób Należących do Mniejszości Narodowych lub Etnicznych, Religijnych i Językowych.

Należy podkreślić, że starania Ślązaków oraz Kaszubów o uznanie swej kulturowej podmiotowości w ramach Rzeczypospolitej Polskiej i chęć realizacji swej tożsamości w ramach naszego Państwa, są przejawem obywatelskiej i propaństwowej postawy. W tym kontekście smuci stałe odmawianie Ślązakom oraz brak inicjatywy skierowanej do Kaszubów uznania tych wspólnot za mniejszości etniczne. Polscy obywatele śląskiego, czy kaszubskiego pochodzenia podobnie, jak inni mieszkańcy Rzeczypospolitej Polskiej spełniają obowiązki nałożone przez Konstytucję RP i zgodnie z nią powinni być otoczeni troską również w zakresie praw kulturowych zgodnie z art. 35, tejże Konstytucji – Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury.

Przedstawiona sytuacja nasuwa następujące pytania o działania Rady Ministrów i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie wspierania wspomnianych wspólnot:

1. Czy prowadzone są prace w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji lub w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych nad ujednoliceniem statusu mniejszości narodowych i etnicznych?
2. Czy trwają prace w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji lub w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych nad uznaniem języka śląskiego – „ślōnskij gŏdki“ za język regionalny?
3. Czy trwają prace w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji lub w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych nad uznaniem Ślązaków i Kaszubów za mniejszości etniczne?
4. Jakie jest stanowisko Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie uznania Ślązaków i Kaszubów za mniejszości etniczne?
5. Jakie są potencjalne przeszkody lub wyzwania, które widzi Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji lub Komisja Wspólna Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych w uznaniu Ślązaków i Kaszubów za mniejszość etniczną?

Z poważaniem