Interpelacja w sprawie krzywdzących zasad wypłacania emerytur i rent z KRUS oraz możliwości podjęcia pilnych prac legislacyjnych znoszących owe zasady

Szanowny Panie Ministrze,

renciści pobierający świadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego żądają objęcia ich takimi samymi przepisami jak emerytów w nawiązaniu do zaprzestania działalności rolniczej. Po ostatnich zmianach prawa zaprzestanie działalności rolniczej nie jest już warunkiem koniecznym do wypłaty części uzupełniającej emerytury rolniczej. Ustawodawca nie zdecydował, aby takie rozwiązanie wprowadzić również w stosunku do rencistów. Na podstawie przepisów w celu podjęcia przez KRUS wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej konieczne jest zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, tzn. rencista powinien przenieść własność lub posiadanie gospodarstwa rolnego na inną osobę. Rencista, który nie chce wyzbywać się własności gospodarstwa rolnego, spełni warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli wydzierżawi gospodarstwo rolne innej osobie fizycznej lub prawnej. Aby umowa dzierżawy mogła być podstawą wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej – oprócz warunków określonych przepisami Kodeksu cywilnego – musi spełniać warunki szczegółowo określone w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje, w ściśle określonych przypadkach, wypłatę 50% lub 75% albo 100% części uzupełniającej renty rolniczej, mimo że rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Przepisy przewidują m.in., że gdy rencista prowadzi działalność rolniczą z małżonkiem podlegającym ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy, wypłata renty nie ulega zawieszeniu. Wtedy część uzupełniającą renty wypłaca się w pełnej wysokości.

Od roku 2022 jest teoretycznie możliwość przejścia na emeryturę bez konieczności przekazywania gospodarstwa i przerywania pracy w gospodarstwie. Jednak dla małżeństwa, gdy jedna z osób otrzymuje rentę, a druga przechodzi na emeryturę to w znacznej części renta jest zabierana. Żeby zachować rentę w pełnej kwocie konieczne jest wtedy pozbycie się gospodarstwa. Jest to mocno krzywdząca sytuacja. Przy zachowaniu gospodarstwa zostanie mocno obcięta renta albo, żeby tego uniknąć, osoba przechodząca na emeryturę nie może dalej prowadzić gospodarstwa.

Problem ów zauważono w dyskusji nad ustawą o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podczas posiedzenia 10 stycznia 2023 r. sejmowych Komisji Polityki Społecznej i Rodziny oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W marcu ubiegłego roku z ministerstwa wypłynęła jasna deklaracja, skierowana na ręce rzecznika praw obywatelskich jako odpowiedź na jego pisma z lutego ubiegłego roku dotyczące tej materii, iż w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi analizowana jest możliwość podjęcia prac legislacyjnych dotyczących zawieszania części uzupełniającej renty rolniczej w przypadku, gdy małżonek rencisty przejdzie na emeryturę. Do dzisiejszego dnia nie ma jednak w tej kwestii jasnego stanowiska i żadna wykładnia zmieniająca krzywdzące zasady wypłat emerytur nie została sformułowana.

Z uwagi na istotność przedstawionej kwestii, jak również kierując się troską o sprawiedliwe i równe zasady wypłacania rolnikom świadczeń z KRUS, zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na postawione poniżej pytania:

1. Czy ministerstwo dostrzega problem, a co za tym idzie - potrzebę zmian w cytowanej wyżej ustawie - by zasady wypłat emerytur i rent były dla rolników sprawiedliwe, a nie krzywdzące?
2. W jaki sposób ministerstwo planuje zrealizować deklarację złożoną przez poprzedni rząd, dotyczącą możliwości podjęcia prac legislacyjnych dotyczących zawieszania części uzupełniającej renty rolniczej w przypadku, gdy małżonek rencisty przejdzie na emeryturę? Kiedy wskazane prace mogą zostać podjęte?